በእርግጥም ለወሊድ መቆጣጠሪያ  

                 የሚሆን ክትባት አለ

በወሬ በወሬ እየሰማን ጉዳዩን ብዙም ትኩረት አልሠጠነውም ነበር፡፡ የሚያመክን ክትባት አለ ሲባል፣ የመጀመሪያው ጥያቄ ውነት ነው ወይ የሚለው ነው፡፡ ከጓደኛዬ ጋራ ሀሳብ ስንለዋወጥ፣ ክትባቱ በስህተት ማምከን የሚችል መድሐኒት ጋር ተነካክቶ ይሆናል ወይም እንደዚያ የሚባል ነገር ሰምቻለሁ ነው፡፡ ነገሩ ትንሽ የሚከነክን ስለሆን በወሬ በወሬ ሳይሆን በሳይንሳዊ መንገድ የተሠሩ ጥናቶችን ለእንባቢ የሚያቀርቡ የህክምና ወይም የጤና መፅሔቶችን  ማገላበጥ ጀመርኩ፡፡ እና እራሴንም አስከሚገርመኝ ድረስ ከዚህ ቀጥሎ ያለውን ፅሑፍ አገኘሁ፡፡ ለካስ አዳማጭና አንባቢ ጠፍቶ ነው እንጂ ለወሊድ መከላከያ የሚሆነው ክትባት ከተሠራ ስንብቷል፡፡

በአውሮፓውያን አቆጣጠር በ1993 የታተመው አናልስ ኦፍ ኢንተርናል ሜዲሲን የሚባል መፅሔት ላይ በቁጥር Ann Med. 1993 Apr;25(2):207-12 ላይ የወጣ መረጃ በዚያን ጊዜ በህንድ አገር ለዚሁ ወሊድ ለመከላከል ታስቦ የተሠራ ክትባት እንዳለ ይገልፃል፡፡ ​   Continue reading

Gosh Health - Health Education

Community Health Education in Amharic



Like us on Facebook

Gosh Health

readers/visitors across the world

2017    38 688

2018    20 176

              ጃርዲያ (Giardia)



ጃርዲያ (Giardia) በአይን የማይታይ ጥገኛ ተባይ ሲሆን የሚያሰከትለው የተቅማጥ በሽታ ደግሞ ጃርዲያሲሰ ተብሎ ይጠራል፡፡ ይህ ተባይ በየቦታው ሊገኝ ይችላል ማለትም በዚህ በሽታ የተለከፉ ሰዎች አይነ ምድር ወይም ሠገራ በተነካካ ቦታ አፈር ላይ፤ ምግብ፤ ውሀ ሊኖር ይችላል፡፡ ይህ ተባይ በተፈጥሮው ራሱን የሚከልልበት ሽፋን ስላለው ሳየጎዳ ለረጅም ጊዜ በአንድ ቦታ መቆየት ከመቻሉ በላይ በክሎሪንና በሌሎችም ማፅጃ ኬሚካሎችን የመቋቋም ችሎታ አለው፡፡

ጃርዲያ በሽታ በአለም አቀፍ ደረጃ የሚከሰት በሽታ ነው፡፡ በታዳጊ አገሮች 2 ከመቶ የሚሆኑ አዋቂዎችን የሚለክፍ ሲሆን በልጆች ደግሞ የልክፍቱ መጠን ከ6 እሰከ 8 በመቶ ይደርሳል፡፡ በዚሁ በታዳጊ አገሮች ከጠቅላላው ህዝብ አንድ ሶስተኛ የሚሆነው በጃርዲያ ተለክፎ ያውቃል፡፡ ይህ በሽታ ግን በታዳጊ አገሮች ብቻ ተወስኖ የሚቀር አይደለም፡፡ ዘገባዎች እንደሚያሳዩት በአሜሪካ ሰዎችን በማጥቃት ከሚታወቁ የአንጀት ጥገኛ ተባዮች ጃርዲያ የመጀመሪያ ደረጃን ይዟል፡፡
ሰዎች በጃርዲያ የሚለከፉት በተበከለ ውሃና ምግብ ውስጥ የሚገኘውን በራሱ ሽፋን ውስጥ የተደበቀውን ተባይ በሚውጡበት ጊዜ ነው፡፡ ይህ ተባይ በማይክሮሰኮፕ አንጂ በአይን እንደማይታይ ማስታወስ ተገቢ ነው፡፡ የሚገርመው ነገር ደግሞ በዚህ በሽታ ለመለከፍ ከአስር ያልበለጡ በሽፋን ውስጥ ያሉ ተባዮች በአፍ በኩል ወደ ሰውነት ሲገቡ ነው፡፡ በበሽታው የተለከፈው ሰው ደግሞ በአይነ ምድር አማካኝነት በቢሊዮን የሚቆጠሩ ተባዮችን እንደሚፀዳዳ ነው፡፡ ይህ ሁኔታ ደግሞ ለወራት ሊቆይ እንደሚችል ይታወቃል፡፡ እንግዲህ ተባዩ ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፍ ሲሆን ከዚህ በተጨማሪ ደግሞ ከእንስሳት ወደ ሰው በሌላ በኩል ደግም በአፍ በሚደረግ የግብረ ስጋ ግንኙነት አማካኝነት እንደሚተላለፍም ይታወቃል፡፡
 የበሽታው ስሜትና ምልክቶች


       የመዳፍ ንባብ በጋምቤላ (Palm Reading)

መዳፍን እያዩ ወደፊት ስለሚያጋጥመው ነገር መናገር ይቻላል ይባላል፡፡ ወደ ጋምቤላ ልውሰዳችሁና፤ በሀኪምነት ተመድበን ስንሰራ ሰለ መዳፍ ንባብ የሚያሰተምር መፅሐፍ አንደኛው ጓደኛቸን ይዞ መጣ፡፡ ከአዲስ አበባ፡፡ በጉጉት አየንና መዳፋቸን እጅ እጅ እስኪለን ድረስ መስመሮችን እያየን ለመተርጎም ሞከርን፡፡ በመዳፍ ላይ ካሉ መስመሮች አንዱ የህይወት መስመር ይባላል፡፡ Life line የገንዘብ ወይም የሀብትም አለ ሌሎችንመ ጨምሮ፡፡ ታዲያ ኮሰተር ብለን ሚስጥሩን ለማወቅ ሞከርን፡፡ ከጊዜ በኋላ እንደ አንባቢ ለመሆን ማሰብ ጀመርን፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ራሱ መፅሐፉን ገዝቶ ያመጣው ጓደኛችን ትንሽ ቆይቶ ይኼ ነገር አይረባም ውሸት ነው ማለት ጀመረ፡፡

ፀጉርዎ ለመድሃኒት መጠን መለኪያ

ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ ወይ?


ሕሙማን መድሓኒት ሲወስዱ፣ መድሐኒቱ በሰውነታቸው በበቂ መጠን ለመኖሩ ምርምራ ሲደረግ የነበረ ነገር ነው፡፡ ይህም በደም ምርመራ በተጨማሪም በሽንት ምርመራ በማድረግ ነበር የሚታወቀው፡፡
እንግዲሕ የመድሐኒት መጠን በሰውነተ ውስጥ በበቂ መጠን መኖሩ በአብዛኛው የሚደረገው የህክምና ጥናት ላይ የምርምር መድሀኒቶች በሚወስዱ ሰዎች ላይ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ አንዳንድ ሕሙማን በትክክል ለህክምና የተፈቀደላቸውን መድሐኒት ሳያቋርጡ መውሰዳቸውን ለማጣራት ወይም ለማረጋገጥም ይደረጋል፡፤
ከላይ ከተጠቀሱት ሁኔታዎች ውጩ በብዛት የሚደረገው ምርመራ፣ ሰዎች ለሥራ ሲቀጠሩ ያልተፈቀዱ ዕፆችን ተጠቃሚ መሆናቸውና አለመሆናቸውን ለማወቅ ነው፡፡ ለዚህ ጉዳይ አልፎ አልፎ ደም ቢሰጥም በአብዛኛው የሽንት ምርመራ በማድረግ ነው፡፡
አሁን ግን ሽንት ምርመራው ቀርቶ ሌላ ዘዴ ብቅ ብሎ አልፎ አልፎም አንዳንድ ቦታዎች ላይ አገልግሎት ላይ እየዋለ ነው፡፡ የሽንት ምርመራ ሲደረግ፣ ለምርምራ የተሠጠው ሽንት የተፈላጊው ሰው ሽንት ነው ወይስ የሌላ ሰው ነው የሚለውን ለመመለስ፣ ሽንት ሲሰጥ የሚደረግ ጥንቃቄ አለ፡፡ አሁን ግን ይህ አያስፈልግም፡፡ ምክንያቱም የዚህ አይነቱ ምርመራ  ቀጥታ ከተመርማሪው ፀጉር መደረግ ይችላል፡፡  Liquidchromatography በተባለ ቴክኒክ የሚፈለጉት የመድሓኒት አይነቶች መጠን መለካት ይቻላል፡፡ ሰለዚህ ፀጉር ለጌጥና ለብርድ መከላከያ ከመሆን አልፎ ሌላ ቁም ነገር ተገኘበት ማለት ነው፡፡


ለፈገግታ ያህል፣ ሕገወጥ ዕፅ የሚጠቀሙ ሰዎችን ፀጉር  የሚያሰተካክሉ (የሚቆርጡ) ሰዎች አደጋ ላይ ይሆኑ ይሆን?

         አዲስ ንባብ

Ethiopian Books Review


A new page


አላማ

ፀሀፊያንና አንባቢዎችን የበለጠ ለማገናኘት


መፃሕፍቶችን ለማስተዋወቅ


Copyright 2013. Gosh Health. All Rights Reserved.

እህል አጥቂውን ያጠቃል

                                  ክፍል ሁለት
ስለ ቅድመ ስኳር ወይም (Prediabetes ) ስለሚባል ክስተት ከዚህ በፊት በጎሽ ድረ ገፅ ፅሁፍ አስቀምጠን ነበር፡፡ አሁን ደግሞ በቅርብ ጊዜ በእንግሊዝ አገር የህክምና መፅሄት የቀረበን የጥናት ውጤት ለማከፈል እንወዳለን፡፡


ከዚህ ቀደም በቀረበ ፅሁፍ የስኳር ኢንዱሰትሪ ረቀቅ ባለ መንገድ ነብሳቸውን ከሸጡ ሳይንቲሰቶች ጋር በመሆን ለልብ ህመምና ሌሎች ችግሮች ተጠያቂ ምግብ ጮማ ነው በማለት ለአመታት በየመጠጡና በየምግቡ በፋብሪካ የተመረተ ስኳር በመጨመር ሲሽጡ መክረማቸው ግልፅ ነው፡፡ እንደ ትምባሆ ሁሉ ይህ በፋብሪካ የሚመረት ከመጠን በላይ የሆነ ስኳር ለስኳር በሽታ መንስኤ መሆኑን በድረ ገፃችን አስፍረናል፡፡


ሰሞኑን በቴሌቢዢን ከትልልቆቹ ለስላሳ መጠጥ አምራቾች የአንዱ ሥራ አስኪያጅ ያለ ሀፍረት እንዲህ ሲሉ ታይተዋል፡፡ ወደፊት የምናመርታቸው መጠጦቻችን የስኳር መጠናቸውን ቀንሰን አነስ ያለ መጠን ያለቸው እንዲሆኑ እየተዘጋጀን ነው በማለት አንድ ጥሩ ወሬ እየነገሩን ነው፡፡ ልብ ብሎ ላዳመጠና ለተመለከተ ሰው፤ ማክዳኖልድ ፍሩክቶስ የተባለው የስኳር አይነት በብዛት ያለባቸውን የምግብ አይነቶች ከሽያጭ መደርደሪያ እንደሚያወርዱ አስታውቀዋል፡፡ እንግዲህ የለስላሳ መጠጥ ሥራ አስኪያጇም የስኳር መጠን እንቀንሳለን ሲሉ፤ ፊት ለፊት ባያምኑም ስኳር ጉዳት እንደሚያሰከትል ያውቃሉ፡፡
ለማንኛውም በአማርኛ አባባል፡ ሶዳ የሚባል ቅጠል በደጃፊ አይበቀል ማለት ጥሩ ሳይሆን አይቀርም ወደ ጥናቱ ልመልሳችሁና፡፡ የስኳር በሽታ ከመከሰቱ በፊት ቅድመ ስኳር የሚባለ ሁኔታ አለ፡፡

የሞጋቾች ድራማ በመድረካቸው ማስተማር ሲችሉ 02/16/2018

ትዕይንታቸውን በዶክተሮች ዙሪያ አድርገው ለረዥም ጊዜ ተከታታይ ክፍሎች ያለው ድራማ እየሠሩ ነው፡፡ በዚህ አገር መለኪያ ያን ያህል መሰንበታቸው፣ እንኳን ደስ ያላችሁ የሚያሰብል ነው፡፡ የስኬት ውጤት ነው፡፡ እንግዲህ ድራማ ሲዘጋጅም ትምህርትም እንዲሠጥ ተደርጎ፣ ሰለሚያቀርበው ርዕስ ደግሞ በቂ ጥናት አደርጎ መፃፍ ነበረበት፡፡ እሰካሁን ድረስ፣ ያ የፈረደበት ኩላሊት ከማን ሆድ ዕቃ እንደሚወጣ ግልፅ ሳይሆን ልብ ሲያንጠለጥሉ ከርማዋል፡፡ እኔ የምጠቁመው ግን ስለኩላሊት ትክ ሲወራ (በነገራችን ላይ ነቅሎ ተከላ የሚባለው ንግግር አግባብ አይደለም)፡፡ በእንግሊዘኛ ከ Transplant  ወደ Replacment እየተሸጋገረ ነው፡፡ ነገሩ መተካት ስለሆነ ትክ ቢባል ይመረጣል፡፡ እንግዲህ የአካል ትክ ሲደረግ እንደ ሶማሊ ተራ መለዋወጫ ዝም ብሎ የሚገጠም ነገር አየደለም፡፡ ያ ሁሉ ሰው እሰጣለሁ ብሎ ሲንጋጋ በመጀመሪያ መነገር ወይም መጠየቅ የነበረበት ከተቀባይዋ ጋር ይስማማል (Match) ወይ ነበር፡፡ እንደተገኘ የማንም ኩላሊት ማንም ላይ አይተካም፡፡ ያንን መቼም ይሁን ብለን አለፍን፡፡
የከነከነኝ ነገር ግን፣ በቅርቡ ባሳዩት ክፍል፣ ያ በኩላሊት ፍቅር ሊገዛ የፈለገው ሰው በሽታ ተገኘብህ ተብሎ ሲነገረው፣ አቀራረቡና አነጋገሩ ትክክል ስላልመሰለኝ ነው፡፡


continue reading

ከዶክተሩ ጋር ባደረገው ሙግት ዘፋኙ ተረታ

ነገሩ እንዲህ ነው፡፡ በአሜሪካ በፔንስልቫኒያ የሚኖር የማሕፀን ሀኪም ህብረተሰቡን ሰለ ፆታና ግብረስጋ ግንኙነት በመፅሐፍም ሆነ በድረገፅ በኩል በሚሰጥ ሴሚናር  ያሰተምራል፡፡ ሙሉ ስሙ ድሬዮን በርክ ሲሆን (Draion M. Burch, MD) ነገር ግን ትምህረቱን የሚሰጠው በአጭር ስም ዶ/ር ድሬ (Dr. Drai) በማለት ነው፡፡

ገምታችሁ ከሆነ ታዋቂ የአሜረካ ድምፃዊው አንድሬ ያንግ Andre Young የመድረክ ስም አድርጎ የሚጠቀመው ደ/ር ድሬ ነው፡፡ (Dr. Dre) ታዲያ ይህ በራፕ ሙዚቃ የሚታወቀው ዘፋኝ፣ ሰዎች ከሀኪሙ ጋር እያምታቱኝ ነው፡፡ ሀኪሙ ትምህርት ሲሰጥም እኔ እየመሰልኳቸው ነው በማለት  ለአሜሪካው የንግድ ምልክት የሚመዘግበነውና ለሚያፀድቀው ቢሮ ክስ ይመሰርታል፡፡ ለምሳሌ ከተሠጡት ትምህርቶች አንዱ ርዕሱ “ስለ ሴት ፆታ (ሀፍረተ ሥጋ) አካል 20 የሚሆኑ የማታውቋቸው ነገሮች” የሚል ነበር፡፡ ዘፋኙ ይህንን አልወደደውም፡፡

የንግድ ምልክት ጽ/ቤቱ፣ ዘፋኙ ሰዎች እሱ ነው ብለው ከትክክለኛው ዶክትር የገዟቸው ነገሮች መኖራቸውን መረጃ ማቅረብ ስላልቻለ ጥያቄውን ውድቅ አድርገውበታል፡፡እንግዲህ ራሱን ዶክተር ብሎ የሚጠራው ዘፋኝ ይህንን በማድረጉ፣ የማሕፅን ሀኪሙ ቅር መሰኘቱን አልደበቀም፡ ሰለ ተማርኩና ዶክተር ሰለሆንኩ በትክክልም ሀኪም ሰለሆንኩ፣ እንዴት ሰው ያጠቃኛል ብሎ አማርሯል፡፡ ከሀገሬ ዘፋኞች አንዱ ዶ/ር ጎሽ ነኝ ብሎ ሙግት እንዳይጀምር ፀልዩ፡፡