የኮሮና ቫይረስ (COVID-19) ሥርጭትና የሞቱ ሰዎች ቁጥር  as of 2/27/2020


አጠቃላይ በቫይረሱ የተያዙ……….  83373
ከቻይና……………………………………………………  78824

south Korea...………………………………..  2022

USA...…………………………………………………….  60
ሥርጭት ከቻይና ውጭ………………  51 አገሮች


የሞቱ ሰዎች ቁጥር……….. 2858

ከቻይና…………………………………. 2658 

Iran ……………………………………... 26

S Korea...………………………... 13

Italia...………………………………... 17


WHO RISK ASSESSMENT 
China Very High 
Regional Level High 
Global Level High
​Source Johns Hopkins University, WHO 

ባለ ኤድሱ(AIDS) ድመት ታሪክ
በሥራ ቦታ እያለሁ አብራኝ የምትሠራው ነርስ እየደጋገመች ስልክ በመደወል ሚር ብራውን እንዴት ነው እያለች ከስልኩ ባሻገር ያሉትን ሰዎች ስትጠይቅ እሰማለሁ፡፡ የተቀመጥነው ጎን ለጎን ስለነበር ጨረፍ ያለ ወሬ ማዳመጤን አልክድም፡፡ ይህ በመጀመሪያው ሳምንት ነበር፡፡ በሚቀጥለው ሳምንትም ተደጋጋሚ ሁኔታ ነበር፡፡ በዚህ ጊዜ ግን ነገሩ ምን ይሆን በሚል አሰተያየት ተመለክትኳት፡፡ ምንም ሳታቀማማ ሚሰተር ብራውን ድመቴ ነው፡፡ የእንስሳት ህክምና ሆስፒታል ገብቶ እየታከመ ነው አለችኝ፡፡  ለተጨማሪ ንባብ 

ሲስተር መዓዛ እንዴት በኤች አይ ቪ ልትያዝ ቻለች? 
    መቼም ቢሆን ድራማ ሲሰራ ከጀርባው ትምህርት ይሠጣል ብሎ ማሰቡ የቀረ ይመስላል፡፡ የሚያጓጓ፣ የሚያሳዝን ወይም የሚያስደነግጥ ትዕይንት መፍጠር የተመልካች ቁጥር ይጨምራል በሚል ምክንያት ይሆናል፣ ትዕይንቱ ትክክለኛ መልክቱን እንደማይሠጥ ሆኖ የሚሠራው፡፡ የኔ ግምት ነው፡፡ የሞጋቾቹ ሲ/ር መዓዛ ከበሽተኛ ደም ስትቀዳ፣ መርፌው እሷኑ ስለወጋት ለኤች አይ ቪ ተጋለጠች፡፡
ለተጨማሪ ንባብ


 ስለ አልኮልና እርግዝና  

  • በእርግዝና ጊዜ ጤናማ የሚባል የአልኮል መጠን የለም
  • ይህም ለእርግዝና በሚዘጋጁበት ያለውን ጊዜም ይጨምራል
  • በእርግዝና ጊዜ አልኮሆል መጠጣት የሚቻልበት ጤናማ ጊዜም የለም
  • ሁለም አይነት አልኮሎች እኩል በሆነ ሁኔታ ጉዳት ያደርሳሉ ይህም ወይንና ቢራን ጨምሮ ነው
  • ነብሰ ጡር ሴት አልኮሆል ስትጠጣ ፅንሱም አብሮ ይጠጣል

በእርግዝና ጊዜ አልኮሆል መጠጣት ላይ የሚያስከትለው አደጋ

ለተጨማሪ ንባብ​


በእርግጥም ለወሊድ መቆጣጠሪያ   የሚሆን ክትባት አለ
በወሬ በወሬ እየሰማን ጉዳዩን ብዙም ትኩረት አልሠጠነውም ነበር፡፡ የሚያመክን ክትባት አለ ሲባል፣ የመጀመሪያው ጥያቄ ውነት ነው ወይ? የሚለው ነው፡፡  ለተጨማሪ ንባብ


የመዳፍ ንባብ በጋምቤላ (Palm Reading)
መዳፍን እያዩ ወደፊት ስለሚያጋጥመው ነገር መናገር ይቻላል ይባላል፡፡ ወደ ጋምቤላ ልውሰዳችሁና፤ በሀኪምነት ተመድበን ስንሰራ ሰለ መዳፍ ንባብ የሚያሰተምር መፅሐፍ አንደኛው ጓደኛቸን ይዞ መጣ፡፡ ከአዲስ አበባ፡፡ በጉጉት አየንና መዳፋቸን እጅ እጅ እስኪለን ድረስ መስመሮችን እያየን ለመተርጎም ሞከርን፡፡
ለተጨማሪ ንባብ


የሞጋቾች ድራማ በመድረካቸው ማስተማር ሲችሉ  02/16/2018
ትዕይንታቸውን በዶክተሮች ዙሪያ አድርገው ለረዥም ጊዜ ተከታታይ ክፍሎች ያለው ድራማ እየሠሩ ነው፡፡ በዚህ አገር መለኪያ ያን ያህል መሰንበታቸው፣ እንኳን ደስ ያላችሁ የሚያሰብል ነው፡፡ የስኬት ውጤት ነው፡፡ እንግዲህ ድራማ ሲዘጋጅም ትምህርትም እንዲሠጥ ተደርጎ፣ ሰለሚያቀርበው ርዕስ ደግሞ በቂ ጥናት አደርጎ መፃፍ ነበረበት፡፡ እሰካሁን ድረስ፣ ያ የፈረደበት ኩላሊት ከማን ሆድ ዕቃ እንደሚወጣ ግልፅ ሳይሆን ልብ ለተጨማሪ ንባብ


ከድጡ ወደ ማጡ  Vaping (E – Cigarette)ና መዘዙ
     ሲጋራና ሲጋራ ማጨስ ያሰከተለውና የሚያስከትለው ጉዳት ግልፅ በሆነበት ዘመን፣ ብልጣ ብልጥ አትራፊዎች ሌላ የሚጨስ ነገር ይዘው ብቅ ካሉ ሰንብተዋል፡፡ እሱም በእንግሊዘኛ  አጠራር ቬፒንግ (Vaping) የሚባለው ኤሌክትሮኒክ ሲጋሬት(E- cigarette)  ተብሎ የሚጠራው አጠቃቀም ነው፡፡ ይህ እንግዲህ በውስጡ ኒኮቲን የለውም ተብሎ፣ በአፋቸው ጭስ እንደ ማማ እንትና ምድጃ ቡልል እያለ ሲወጣ ነፍሳቸውን የሚያስደስታቸው ሰዎች ሰላሉ ነው የተፈበረከው፡፡ መኪና እየነዳችሁ ስትሄዱ ሆነም ቀይ መብራት ላይ ስታቆሙ፣ ከጎረቤት መኪና መስኮት በኩል ጭስ መውጫ ወደ ውስጥ ገባ ወይ በሚያስብል ሁኔታ ጭስ ቡልቅ ሲል ይታያል፡፡ ለተጨማሪ ንባብ​

አዲሱ አጫጫስ ሰዎችን ወዲያውኑ ማጨስ ጀምሯል
ባለፈው፣ በጎሽ ድረ ገፅ፣ vaping (e-cigarette) ተብሎ ስሚጠራው አዲሰ ጭስ የማጨስ ተግባር ትምህርት ለመሥጠት ሞክረናል፡፡ ይህ ሁኔታ በጣም አሳሳቢ የሆነ ህመም በአጫሾቹ ላይ ማሳየት ሰለጀመረ፣ የየሰቴት የጤና ቢሮዎች ለጤና ባላሙያተኞች ማሳሰቢያና መምሪያ እንዲልኩ አስግድዷቸዋል፡፡
ለተጨማሪ ንባብ


ለስላሳ መጠጥ አዘውትሮ መጠጣት ከሕይወት እልፈት ጋር ይያዛል ወይ? 
ከዚህ ቀደም በጎሽ ድረ ገፅ፣ ቬፒንግ ሰለሚባለው ኤሌትሪክ ሲጋረ አደገኘነት ቀድም ብለን ለማሰጠንቀቅ ሞክረን ነበር፡፡ አሁን ግን ጉዳቱ በአደባባይ ስለወጣ፣ ብዙ የታመሙ ሰዎች መኖራቸውና እሰከ አሁን ድረስ በዚህ ምክንያት የስድስት ሰዎቸ ህይወት ማለፉ ግልፅ ስለሆነ፣ የአሜሪካ መንግሥት ርምጃ መውሰድ እንዳለበት ተነግሯል፡፡ የኒው ዮርክ መንግሥት ግን በዚህ የኤሌክትሮኒክ ሲጋራ ውስጥ የሚጨመሩ አጣፋጭ ነገሮች እንዲወገዱ በህግ ሊያፀና ነው፡፡  ለተጨማሪ ንባብ​ ​

አወዛጋቢ የሆነው በስኳር ኢንዱስትሪ የተጠናው ጥናት ተጋለጠ
     እንደ ትምባሆ ኢንዱሰትሪ ሁሉ፣ የስኳር ኢንዱሰትሪ፣ ስኳር በጤንነት ላይ የሚያስከትለውን ጉዳት በመሸፋፈን አልፎም ጥርጣሬ እንዲኖር በማድረግ ሲነግዱ መክረማቸው ግልፅ ነው፡፡ ይህን በሚመለከት ጎሽ በድረ ገፁ አስፍሯል፡፡  ለተጨማሪ ንባብ​


ለትርፍ ሲባል እንዴት መርዝ ይጨሳል? ሳያናይድ ተገኘበት! 10/06/2019
የኤሌክትሪክ ሲጋራና መዘዙን በህግ እሰኪለከል ድረስ እኔም ከመምከር አልቆጠብም፡፡ የምትከታተሉ ሰዎች ካላችሁ፣ ህዝቡም እየነቃ፣ መንግሥትም ጠበቅ ያለ ርምጃ እየወሰደ ነው፡፡ ለመሆኑ፣ የዚህ ቬፒንግ ወይም ኢ-ሲጋራ (e-Cigarettes) የሚባለው ጣዕም የሚሠጡ ተጨማሪ ነገሮች እንዴት ሊፈቅዱ ቻሉ? 

ለተጨማሪ ንባብ​ 

ካንሰር ከሚያስይዙ ኬሚካሎች ጋር የተነካካው መድሐኒት  09/24/2019
 ይህንን መድሐኒት የሚያመርተው ኩባንያ፣ በካንሰር ኬሚካሎች የተነካካውን መደሐኒቱን ከገበያ አውጥቷል፡፡ ይህ ዜና ለአብዛኛው የኛ ህብረተሰብ መድረሱን እርግጠኛ አይደለሁም፡፡ ሰለዚህ አጭር መልክት ይኸው፡፡ 
      መድሐኒቱ፣ ዛንታክ Zantac ይባላል ዋናው ኮምፓውንዱ ራኒቲዲን Ranitidine ነው፡፡    ለተጨማሪ ንባብ​



​​​​​በእጅ ስልክዎ (cell phone) አይንዎ ሊታወር ይችላል
     የእጅ ስልክ (Cell phone) ተጠቃሚ ከሆኑ ማንበብ የሚገባዎት ነገር
     ለተጨማሪ ንባብ​

 ሆስፒታሎች እኮ ንፁሕ አይደሉም!
     ከሰሞኑ ከተለቀቁት ዜናዎች አንዱ፣ በሰኔ 16 በተደረገው የቦምብ ጥቃት የተጎዳ ወጣት ሆስፒታል ውስጥ እስከመጨረሻው እርዳታ ሳይደረግለት ወደቤቱ ተመለሰ የሚል ወቀሳ በጋዜጠኛ በኩል ቀረበ የሚል ነው፡፡ ​
ለተጨማሪ ንባብ​ 


ቡና መጠጣት ለጉበት ጥሩ ነው
      በአብዛኛው የምንመገበውና የምንጠጣቸው ነገሮች በሰውነት ላይ ጉዳት ያደርሳሉ ነው፡፡ አልፎ አልፎ ግን ለሰውነት ጠቀሜታ ያላቸው ነገሮች እንዳሉ ከዚህም ከዚያም የሚወጡ ጥናቶች ይዘግባሉ፡፡
     ሰዎች በብዛት ከሚያዘወትሯቸው መጠጦች አንዱ ቡና ነው፡፡ የተለያዩ ጥናቶች አንደሚያሳዩት፣ ከዚህ ቀደም በሰውነት ላይ ጥሩ ውጤት ያመጣል ተብሎ ነው ማጠቃለያው የሚወጣው፡፡ለተጨማሪ ንባብ​


ፀጉርዎ ለመድሃኒት መጠን መለኪያ ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ ወይ?
     ሕሙማን መድሓኒት ሲወስዱ፣ መድሐኒቱ በሰውነታቸው በበቂ መጠን ለመኖሩ ምርምራ ሲደረግ የነበረ ነገር ነው፡፡ ይህም በደም ምርመራ በተጨማሪም በሽንት ምርመራ በማድረግ ነበር የሚታወቀው፡፡ ለተጨማሪ ንባብ
 

 ወንዶችም ቢሆን Menopause አለባቸው
የትዳር ጓደኛዎን ከመጠርጠርዎ በፊት ይህንን ያንብቡ

     አምብዛም በህብረተሰቡ የማይታወቀው ይህ የወንዶች Menopause በዕድሜ በገፉ ሰዎች ብቻ ሳይሆን በወጣቶች ላይም እየታየ ነው፡፡ በተለምዶ አጠራር ይህ ሁኔታ በሴቶች ላይ ሲታይ በአማርኛ “ደም መቁረጥ” ይባላል:: ሁኔታው ሲከሰት፣ በተለይም በሴቶች የተለያዩ የባህሪና የሰውነት ለውጦች ጋር ታጅቦ ነው፡፡ ሴቶች እህቶችና እናቶቻችን ይህንን ሁኔታ አስቀድመው በአእምሮ ተዘጋጅተው ሰለሚጠብቁ ብዙም ሲያማርሩ አይታዩም፡፡ የነጮቹን ነገር ለጊዜው ተወት እናድረገውና፡፡ እንግዲህ በተመሳሳይ ሁኔታም ቢሆን ወንዶች ላይ ይህ Menopause ይከሰታል፡፡

 ለተጨማሪ ንባብ

 ሳይነከሱበውሻዎ ወይም በድመትዎ  አማካኝነት በሽታ መያዝ
     ይህ፣ በነገራችን ላይ አዲስ ግኝት ነው፡፡ በጁን 24 በሳን ፍራንሲስኮ ከተማ በተካሄደ አመታዊ የማይክሮባዮሎጂስቶች ስብሰባ ላይ የቀረበ ባለሙያተኞችን ያስገረመ ነገር ነው፡፡ አሁን ግን ውሻ ያላቸው ሰዎች ሊያውቁት የሚገባ ነገር በመሆኑ ለጎሽ ድረ ገፅ አንባብያን ለማቅረብ ፈለግሁኝ፡፡ የውሻ በሽታ ሲባል ሬቢስ (Rabies) ለመጥቀስ አይደለም፡፡ ሌላ ከውሾች አፍ ውስጥ የሚገኝ ፓሰቼሮላ መልቶሲዳ (Pasteurella multocida) በሚባል ባክቴሪያ ስለሚመጣ በሽታ ነው፡፡ ይህ ባክቴሪያ ወደ ሰዎች ሰውነት ዘልቆ በሽታ የሚያስከትለው፣ ሰዎች በውሻ ወይም በድመት ሲነከሱ ነው፡፡ ይህ በሚሆንበት ጊዜ፣ የተነከሱ ሰዎች ወደ ህክምና ሰለሚሄዱ ህክምናም ስለሚያኙ በበሽታው አይያዙም፡፡ ነገር ግን ወደ ህክምና ከሄዱ መሆኑ መዘንጋት የለበትም፡፡
አዲስ ግኝት የሆነው፣ 
ለተጨማሪ ንባብ ይጫኑ


 የአትላንታ ሼራተንን ሆቴልን ያዘጋው
  ተላላፊ የሳምባ ምች በሽታ

     በጁላይ 15 የአትላንታው ሸራተን ሆቴል እንግዶቹን በማስወጣት መዘጋቱን በተለያዩ የመገናኛ መሠራጫዎች ተገልፆአል፡፡ ይህ ደግሞ፣ ጊዜው የሰሜን አሜሪካ የኢትዮጵውያን ሰፖርት ውድድር በተካሄደ በሳምንቱ ነበር፡፡ አንደምናስታወሰው፣ ኢትዮጵያውያኑ አትላንታ ከተማን አጥለቅለቃውት እንደነበር ይታወሳል፡፡
ለተጨማሪ ንባብ ይህን ይጫኑ


Hepatitis A ሔፓታይትስ ኤ
     ህም፣ በሀገራችን በተለምዶ የወፍ በሽታ ተብሎ የሚታወቀው፣ የጉበት በሽታ በማስከተል ከሚታወቁ ብዛት ያላቸው ቫይረሶች አንዱ በሆነው በሔፓታይትሰ ኤ ቫይረስ (Hepatitis A) የሚነሳው በሽታ ነው፡፡ ለተጨማሪ ንባብ

በከፍተኛ ቁጥር የሚገኘው የአባለ ዘር በሽታ??
    ከማንበብዎ በፊት የራስዎን ግምት ይያዙ፡፡
በሥራ ላይ፣ ይህ ስሙን ያልጠቀስኩት በሽታ በአሮጊቶች ወይም በዕድሜ በልፀግ ያሉ ሴቶች ላይ ሲታይ በመገረም ነበር የምንከታተለው፡፡
ለተጨማሪ ንባብ


ዋዜማ ስኳር ​Pre diabetes ቅድመ ስኳር በሽታ 10/10/2019
ምልክት ሳይሠጡ ሳያስጠነቅቁ እያዋዙ ብቅ ከሚሉ በሸታዎች አንዱ የስኳር በሽታ ነው፡፡ በመረጃ በአሃዝ እንደሚታየው በዚህ በሽታ የተያዙ ሰዎች ቁጥር በየጊዜው እየጨመረ መሄዱ ግልፅ ነው፡፡ አደጉ በሚባሉ አገራት አዋቂ ከሆኑ በኋላ፣ የስኳር በሽታ የሚከሰትባቸው ሰዎች ባሕርይ ለየት ያለ ነው፡፡ ያም በተለይ በሰውነት ገዘፍ ያሉና፣ ሰውነታቸው ላይ ያልተስተካከለ ውፍረት የሚታይባቸው ሰዎች ላይ ነው፡፡ በአገር ቤት ግን የተለየ ነው፡፡ እኔም እንደ ሕክምና ባለሙያ በአእምሮዬ የሚመላለሰው ለምን ይሆን በአገር ቤት የስኳር በሽታ በብዛት የሚከሰተው፣ ከተከሰተም ደግሞ በሰውነት ገዘፍ ያላሉ ሰዎች ላይ ነውና ምክንያቱ ምን ይሆን የሚለው ጥያቄ ነው፡፡ 
ለተጨማሪ ንባብ​


​ታይፎይድ ሜሪ
ሰለ ታይፎይድ ፊቨር ካነሳን ስለ ታይፎይድ ሜሪ ትንሽ ፅሁፍ ማቅረብ ጠቃሚ ይሆናል፡፡ የሴትዮዋን ታሪክ መጥቀስ አስፈላጊ የሆነው፣ በበሽታው ተይዘው ካገገሙ በኋላ ባክቴሪያው ከሰውነታቸው ሳይጠራ ቀርቶ፣ ለበሽታው መተላለፍ ምክንያት የሚሆኑ ጤናማ ተሸካሚዎች የሚባሉ ሰዎች እንዳሉ ለማስገንዘብ ነው፡፡ ይህ በሽታ፣ የግለሰብ ብቻ ሳይሆን የህብረተሰብ ችግር መሆኑን ማስገንዘብ ያስፈልጋል፡፡ ለተጨማሪ ንባብ  

​​ለመሆኑ የደም ግፊትዎ መጠን ምን ያህል ነው?
በአዲሱ መመሪያ መሠረት የደም ግፊት መጠን (Blood pressure) ደረጃ ይህን ይመስላል
ለተጨማሪ ንባብ  

​​ትውስት ፅሁፍ በፕ/ር የሺጌታ ገላው
የስኳር ህመም በዓይን ላይ የሚያስከትለዉ ችግር

​በዋናነት የምንመለከተዉ የስኳር ህመም በብርሃን መቀበያ ክፍል (ረቲና) ላይ የሚያመጣዉን የጤና መታወክ ቢሆንም የስኳር ህመም በዓይን ላይ የሚያመጣዉን አጠቃላይ ተጽዕኖ መገንዘብ እንዲቻል በብዛት የሚከሰቱ ዋና ዋና ችግሮችን ጠቅሼ አልፋለሁ።
1. የዓይን እንቅስቃሴ ሚዛን መዛባት፤
(የዓይን ጤናና ክብካቤ በፕ/ር የሺጌታ ገላዉ)
ለተጨማሪ ንባብ​  

ነቅሎ ተከላ” ከየት መጣ? 10/21/2019
ይህን አባባል ስሰማ በጣም ገርሞኝም ነበር፡፡ ለመሆኑ ማን ነው እንዲህ አይነት አባባል ያመጣው ብዬ ራሴንም ጠየቅሁ፡፡ አንግዲህ በዚህ ርዕስ ሥር፣ የብዙ ታወቂ ግለሰቦች ህይወት ህልፈት ምክንያት ሰለሆነው ስለኩላሊት በሽታ ትንሽ ምክር ልስጥ ብየ እያሰብኩ፣ እንደ ልማዴ መረጃዎችን ለመስበሰብ ስጥር ጥሩ አጋጣሚ ተፈጠረ፡፡ ይህም  People to People, የተባለ የህክምና ባለሙያተኞች ድርጅት፣ አመታዊ ስብሰባውን በቨርጂኒያ በአሜሪካ ያካሂዳል፡፡ እኔም የዘንድሮውን ልካፈል ብዬ ጎራ አልኩኝ፡፡ የተገጣጠመው ነገር፣ የድርጅቱ የዘንድሮ የስብሰባ Theme (“Endstage Renal Disease in Resource Malaligned Countries; Issues of Ethics and Equity”) በሚል ርዕስ ስለ ኩላሊት በሸታ መሆኑም ገረመኝ፡፡ ከኢትዮጵያ የመጡ ባለሙያተኛ ሀኪሞች ብዙ ነገር አካፈሉን፡፡ እንደ ጋዜጠኛ ማስታወሻ መያዝ ጀመርኩ፡፡ ደሃና ገበያ ሲገጣጠም እንደሚባለው፡

ለተጨማሪ ንባብ  

ድረ ገፁን የጎበኙ ሰዎች ቁጥር 

In 2019     413254  
In 2020    66680

አዲሱ ቫይረስ COVID-19 ከሰውነት ውጭ በዕቃዎች ላይ ለዘጠኝ ቀናት እንደሚቆይ ተገለጠ

ቫይረሱን ማፅጃዎች 


በስፋት እየተሠራጨ ያለውን የዚህ ቫይረስ ባህሪ ለማወቅ ርብርብ እየተደረገ ነው፡፡ ባሕሪውን ማወቅ ሥርጭቱን ለመግታት ይረዳል፡፡ በቅርቡ በጤና ጆርናል የተገለጠው፣ ሌሎች ከዚህ በፊት የተደረጉ ጥናቶችን በመመልከትና ከዚህ ቀድም የታዩ Severe Acute Respiratory Syndrome (SARS) coronavirus ቫይረስ፣ Middle East Respiratory Syndrome (MERS) coronavirus ሜርስ ቫይረስና ሌሎች የሰው ኮሮና ቫይረሶችን ባህሪ በመመልከት፣ ቫይረሱ ከሰውነት ውጭ በዕቃዎች ላይ፣ እንደ ብረት፣ ፐላስቲክና ጠርሙስ ላይ ለዘጠኝ ቀናት ሊቆይ እንደሚችል ነው፡፡ ልብ በሉ፣ ዋናው መተላለፊያ መንገድ ከታማሚዎች በሳል ወይም በማስነጠስ ከትንፋሻቸው በሚወጡ በአይን የማይታዩ ጠብታዎች ወደ ሌሎች ሰዎች መተንፈሻ አካላት ሲዘልቁ ነው፡፡ ሆኖም፣ ቫይረሱ ያረፈበትን ዕቃ በአጅ ከነካኩ በኋላ አይንና አፍንጫን በመንካትም ሊተላላፍ እንደሚችል ነው፡፡ ይህ ማለት ያሳለው ወይም ያስነጠሰው ሰው ቦታውን ለቆ ከሄደ በኋላ ነው፡፡ እነዚህ ዕቃዎች ላይ የሰነበተው ቫይረስ በምን ያህል ጥንካሬ ወደ ሰው መተላለፉ ግልፅ ባይሆንም አደጋው ለሁላችን ግልፅ መሆን አለበት፡፡
እነዚህ እቃዎች ላይ የሚሰነብተውን ቫይረስ ማፅዳት ይቻላል፡፡ ለዚህ ጉዳይም የሚከተሉት ማፅጃ ኬሚካሎች ተጠቅሰዋል፡፡
62–71% ethanol አልኮል፣ (62-71 ጥንካሬ ያለው)
0.5% hydrogen peroxide ሀይድሮጅን ፐርአኮሳይድ
0.1% sodium hypochlorite ሶድይም ሀይፖ ክሎራይት ይህ በ1 ደቂቃ ውስጥ ያፀዳል
ስለዚህ ሌሎች ያልተጠኑ ማፅጃ ኮምፓውንዶችን መጠቀም ቫይረሱን ለመግደላቸው እርግጠኛ መሆን ሰለማይቻል፣ በሚታወቁት ተጠቀሙ፡፡
በነገራችን ላይ፣ እጅ መታጠብ ሥርጭቱን ለመከላክል እስዎም እንዳይያዙ የሚረዳ ሲሆን፣ ውሀ ከሌላ እጅዎን በአልኮል (ከላይ በተጠቀሰው ጥንካሬ መጠን) ይወልውሉ፡፡
አሃ! ሌላው ጥናት የሚያሳያው፣ ይህ አዲስ ቫይረስ በተያዙ ሰዎች አፍንጫ ውስጥ ከመጠን በላይ እንደሚገኝ ነው፡፡ አፍንጫን እንደልምድ የሚነካኩ ሰዎች ሊያስቡበት ይገባል፡፡ ከተነፈጡ በኋላ የተነፈጡበትን ወረቀት ወዲያውኑ ሌላ ሰው እንዳይነካው በጥንቃቄ ቆሻሻ መጣያ ውስጥ ቢቻል በፕላሲቲክ ጠቅልሎ ማስቀመጥ ይረዳል፡፡
ይህ አዲስ መረጃ ለሁሉም ለጤና ባለሙያተኞችም ጭምር አዲስ ነው፡፡ እባካችሁ አካፍሉ.


ስለ ኮሮና ቫይረሶች 
በጤና በኩል፣ አለምን ውጥረትና ጭንቀት ውስጥ እያስገባ ስለሚገኘው ኮሮና ቫየረስ ማወቅ የሚገባንን ያህል ለማስገንዘብ ይህን ጽሀፍ አቅርቤያለሁ፡፡ መጀመሪያ ስሙን ካስተዋልን፣ አዲስ ኮሮና ቫይረስ ነው የሚለው (Novel Corona virus of 2019)፡፡ አዲስ ነው ከተባለ የድሮዎቹ እነማናቸው ብሎ መጠየቅ ተገቢ ነው፡፡   ለተጨማሪ ንባብ

ጥናት አጥኝዎች በአፍሪካ በከፍተኛ ደረጃ ለኮሮና ቫይረስ COVID-19 የተጋለጡ ናቸው ያሏቸውን አገራት አስታወቁ

እንደምትከታተሉት፣ ይህ አዲሱ ኮሮና ቫየረስ እየተዛመተ አስከ ፌብሩዋሪ 25 ድረስ ከቻይና ውጭ በ35 አገሮች መከሰቱ ይታወቃል፡፡ ከአፍሪካ አገራት አስከ አሁን ድረስ በግብፅ ብቻ አንድ ሰው አስመዝግበዋል፡፡ ሌሎቹ ያልደረሰባቸው ይመስል ጭር ብለዋል፡፡
በቅርቡ ከፈረንሳይ አጥኝዎች ጉዳዩን ተመልክተው ከአፍሪካ ውስጥ ለዚህ COVID-19 ቫይረስ በከፍተኛ ደረጃ የተጋለጡ ናቸው ያሏቸውን አገራት አስታውቀዋል፡፡ እነዚህ ከቻይና ተነስቶ ይዛመትባቸዋል ተብለው በከፍተኛ ደረጃ ላይ የሚገኙት አገራት፣ አልጄሪያ፣ ግብፅና ደቡብ አፍሪካ ናቸው፡፡ አለመታደል ሆኖ፣ በጣም ከፍተኛ ደረጃ ባይሆንም፣ እንደነሱ አገላለጥ፣ ናይጄሪያና ኢትዮጵያ አደጋ ላይ ሲሆኑ፣ የሚያሳዝነው ነገር፣ ሁለቱም ለዚህ ወረርሽኝ በሚገባ ሰላልተዘጋጁ፣ ለከፈተኛ ወረርሽኝ የተጋለጡ ናቸው ሲሉ አስታውቀዋል፡፡ ይህ መረጃ፣ ሄልዮ የተባለ የተላላፊ በሽታዎች መፅሄት ላይ ነው የቀረበው፡፡ ከአጥኝዎች፣ (Vittoria Colizza, PhD, research director at Inserm and Sorbonne Universite in Paris) እንደገለጡት ከሆነ፣ ብዛት ያላቸው የአፍሪካ አገሮች ይህንን ከውጭ የመጣ ቫይረስ በወቅቱ ለማወቅና ሥርጭቱን ለመግታት ዝግጅት እያደረጉ ነው፡፡ ጥናታቸው ያተኮረውም፣ በቂ ዝግጅት ያላደረጉ አገሮችን ለይቶ በማወቅ አስፈላጊው እርዳታና ዝግጅት እንዲደረግላቸው ለማስጠንቀቅ ነው፡፡ አለዚያ እነዚህ አገራት፣ ከቻይና ከሚመጣው ከዚህ ቫይረስ በከፍተኛ ደረጃ ሊጠቁ እንደሚችሉ ነው፡፡

የነዚህን አገራት የዝግጅት ችሎታ የመረመሩት የአለም ጤና ጥበቃ ድርጅትን ሁለት መመዘኛዎች በመጠቀም ነው፡፡ የዚህ ግኝታቸው ደግሞ ላንሴት በተባለ መፅሔት በይፋ ወጥቷል፡፡

ሰፋ አድርገው ሲያቀርቡ፣ በጣም ከፍተኛ ደረጃ አደጋ ላይ ያሉት ዝግጅት በማድረጋቸው በወረርሽኙ ብዙ ላይጎዱ ይችላሉ፡፡ ነገር ግን በከፍተኛ ደረጃ  ለቫይረሱ ሊጋለጡ ይችላሉ የተባሉት አገሮች ማለትም፣ ናይጄሪያ፣ ኢትዮጵያ፣ ኬንያ፣ ሱዳን፣ አንጎላ፣ ታንዛንያና ጋና የዝግጅት መጠናቸው በተለያዬ ደረጃ ሲሆን፣ ኢትዮጵያና ናይጄሪያ በቂ ባይሆንም ዝግጅት ያደረጉ መሆኑን አጥኝዎቹ ይጠቅሳሉ፡፡ ያም ሆኖ ሁለቱም አገሮች ለበሽታው ሥርጭት በከፈተኛ ደረጃ ሰለባ ሊሆኑ እንደሚችሉ ነው፡፡ ይህንን የማቀርበው፣ ሰውን ለማስጨነቅ ሳይሆን፣ ህዝቡ አስቀድሞ በመጠንቀቅ የበኩሉን ዝግጅት እንዲያደርግም ነው፡፡ ለተጨማሪ ንባባ ከዚህ በፊት የወጡትን ፅሁፎች መመለክት ይረዳል፡፡ በተለይም በጎሽ ድረ ገፅ GOSHHEALTH.ORG የወጡትን ተከታታይ ፅሁፎች ማንበብ ይጠቅማል፡፡

ከኢትዮጵያና ከናይጄሪያ ውጭ፣ ሌሎቹ፣ ሱዳን፣ አንጎላ፣ ጋና፣ ኬንያ፣ ታንዛንያ በተመሳሳይ ደረጃ ከቻይና የሚመጣውን ቫይረስ የማስገባት አደጋቸው እኩል ቢሆንም፣ በዝግጅት ማነስ ብቻ አንዴ ከገባ በከፍተኛ ደረጃ ሊሠራጭ በሚችልበት አስጊ ሁኔታ ላይ ናቸው፡፡

ያም ሆኖ እንደ ጥናቱ ባለቤት አገላለፅ፣ የአለም የጤና ድርጅት፣ የጉዞ ወይም የመንገድ ግንኙነት እንዲቋረጥ መመሪያ አልሠጠም ይላሉ፡፡ አከራካሪው ነገር ይህ ነው፡፡

መልካም ንባብ
ባካችሁ አካፍሉ፣

Gosh Health - Health Education

አዲስ መፅሐፍ 

ቅድመ አድዋ፣ በአድዋ ከዛም በኋላ የተደረገውን የአውሮፓ ተንኮል፣ የምኒልክ ቤተ መንግሥትን የብልጠት አካሄድ በዝርዝር፣ ከዚህ በፊት ለንባባ ባልቀረቡና ሊገኙ በማይችሉ መረጃዎቸ አስደግፎ የቀረበ ፅሁፍ ነው፡፡
ግብፅም ቢሆን፣ ኢትዮጵያ የደከመች ሲመስላት በኢትዮጵያ ላይ የወሰደችውን ርምጃ፣ የአሁን የአባይ ችግር ጥንስስ የተጀመረበትን ሁኔታ በዝርዝር የሚያቀርብ ፅሁፍ ነው፡፡
ከፖለቲካ አቀንቃኝ አስከ ዲፕሎማት ብሎም ሁሉም የሀገሪቱ ዜጋና ትውልድ ሊያነበው የሚገባ መጽሐፍ ነው፡፡
ይህንን የሀገሪቱ ወሳኝ ታሪክ ማወቅ የግድም ነው፡፡ ተርጓሚው፣ ኢትዮጵያ እንዴት ተረፈች? በማለት ንዑስ ርዕስ የሠጠው ይህ መጽሐፍ፣ ባነበቡት ሰዎች ደግሞ፣ እንዴት ትተርፋለች? የሚል ጥያቄ አስነስቷል፡፡ 
ለተጨማሪ 

Community Health Education in Amharic

Copyright 2013. Gosh Health. 

All Rights Reserved.