አዲስ መፅሐፍ 
ትርጉምና ከ15 በላይ ከሚሆኑ መፅሐፍት

በተሰበሰቡ ሰፊ የግርጌ ማስታወሻዎች የዳበረ ሥራ

Check it on Amazon 

 with "Meqdela Yetewodros Etta!"   


    ኤይድስ የያዘው ድመት

በሥራ ቦታ እያለሁ አብራኝ የምትሠራው ነርስ እየደጋገመች ስልክ በመደወል ሚር ብራውን እንዴት ነው እያለች ከስልኩ ባሻገር ያሉትን ሰዎች ስትጠይቅ እሰማለሁ፡፡ የተቀመጥነው ጎን ለጎን ስለነበር ጨረፍ ያለ ወሬ ማዳመጤን አልክድም፡፡ ይህ በመጀመሪያው ሳምንት ነበር፡፡ በሚቀጥለው ሳምንትም ተደጋጋሚ ሁኔታ ነበር፡፡ በዚህ ጊዜ ግን ነገሩ ምንድን ይሆን በሚል አሰተያየት ተመለክትኳት፡፡ ምንም ሳታቀማማ ሚሰተር ብራውን ድመቴ ነው፡፡ የእንስሳት ህክምና ሆስፒታል ገብቶ እየታከመ ነው አለችኝ፡፡ ስሜቴን እንደምንም ተቆጣጥሪ በጣም አዝናለሁ አልኩኝ፡፡ ግን የነርሷን ድመት ያመመው በሽታ ምን ይሆን ብዬ ማሰቤም አልቀረም፡፡ የገባት ይመስለኛል ሀሳቤ፡፡ ኤች አይ ቪ ሰላለበት ኤየድስ ደረጃ ደርሶበታል አለችኝ፡፡ ይህ እንኩዋን ብዙም አላስደነገጠኝም በሙያዬ ነው ግን የማልክደው ነገር የመጀመሪያው ኤይድስ ያለበት ድመት ታሪክ በመሰማቴ መደነቄን ነው፡፡ ነርሷ ወጭ እየጨመረባት መሄዱን ነግራኛለች፡፡ ስለ ሚሰተር ብራውን የመጨረሻ ሁኔታ በሁዋላ ልግለፅና ብዙዎቻችሁን ምናልባትም ያስገረማችሁን የድመቱን በኤይድስ መያዝ ላብራራ፡፡

for more reading

Copyright 2013. Gosh Health. All Rights Reserved.

readers/visitors across the world

2015        17712

2016       34,952

2017     45719

Community Health Education in Amharic

እህል አጥቂውን ያጠቃል

ክፍል ሁለት

ስለ ቅድመ ስኳር ወይም (Prediabetes ) ስለሚባል ክስተት ከዚህ በፊት በጎሽ ድረ ገፅ ፅሁፍ አስቀምጠን ነበር፡፡ አሁን ደግሞ በቅርብ ጊዜ በእንግሊዝ አገር የህክምና መፅሄት የቀረበን የጥናት ውጤት ለማከፈል እንወዳለን፡፡ ከዚህ ቀደም በቀረበ ፅሁፍ የስኳር ኢንዱሰትሪ ረቀቅ ባለ መንገድ ነብሳቸውን ከሸጡ ሳይንቲሰቶች ጋር በመሆን ለልብ ህመምና ሌሎች ችግሮች ተጠያቂ ምግብ ጮማ ነው በማለት ለአመታት በየመጠጡና በየምግቡ በፋብሪካ የተመረተ ስኳር በመጨመር ሲሽጡ መክረማቸው ግልፅ ነው፡፡ እንደ ትምባሆ ሁሉ ይህ በፋብሪካ የሚመረት ከመጠን በላይ የሆነ ስኳር ለስኳር በሽታ መንስኤ መሆኑን በድረ ገፃችን አስፍረናል፡፡ ሰሞኑን በቴሌቢዢን ከትልልቆቹ ለስላሳ መጠጥ አምራቾች የአንዱ ሥራ አስኪያጅ ያለ ሀፍረት እንዲህ ሲሉ ታይተዋል፡፡ ወደፊት የምናመርታቸው መጠጦቻችን የስኳር መጠናቸውን ቀንሰን አነስ ያለ መጠን ያለቸው እንዲሆኑ እየተዘጋጀን ነው በማለት አንድ ጥሩ ወሬ እየነገሩን ነው፡፡ ልብ ብሎ ላዳመጠና ለተመለከተ ሰው፤ ማክዳኖልድ ፍሩክቶስ የተባለው የስኳር አይነት በብዛት ያለባቸውን የምግብ አይነቶች ከሽያጭ መደርደሪያ እንደሚያወርዱ አስታውቀዋል፡፡ እንግዲህ የለስላሳ መጠጥ ሥራ አስኪያጇም የስኳር መጠን እንቀንሳለን ሲሉ፤ ፊት ለፊት ባያምኑም ስኳር ጉዳት እንደሚያሰከትል ያውቃሉ፡፡

ለማንኛውም በአማርኛ አባባል፡ ሶዳ የሚባል ቅጠል በደጃፊ አይበቀል ማለት ጥሩ ሳይሆን አይቀርም ወደ ጥናቱ ልመልሳችሁና፡፡ የስኳር በሽታ ከመከሰቱ በፊት ቅድመ ስኳር የሚባለ ሁኔታ አለ፡፡

ዶ/ር ገበየሁ ተፈሪ ከዚህ ቀደም የተደበቀው ማስታወሻ
 በሚል ርዕስ መፅሐፍ ለአንባብያን አቅርበዋል፡፡

Gosh Health - Health Education

Share


White-coat hypertension

በእንግሊዝኛ ዋይት ኮት ሀይፐርቴንሽን ወይም ነጭ ኮት የደም ግፊት የሚባል ነገር መኖሩን ያውቃሉ? ይህን ጉዳይ ዛሬ ያነሳሁበት በቂ ምክንያት አለ፡፡ በነገራችን ላይ ከላይ የተጠቀሰው ሁኔታ የሚታየው ከዚህ በፊት የደም ግፊት በሽታ የሌለባቸው ሰዎች ወደ ሆስፒታል ወይም ወደ ሀኪም በሄዱ ቁጥር የደም ግፊት መጠናቸው ሲለካ ከመጠን በላይ ሆኖ የደም ግፊት ክልል ውስጥ ይገባል፡፡ ይህ ሁኔታ ለረዥም ጊዜ የታወቀ ነው፡፡ ነጭ ኮት የደም ግፊት የተባለው፤ ሀኪሞች የሚለበሱትን ነጭ ጋወን በመመልከት ነው፡፡ ብዙዎቻችን ያንን ሁኔታም ለማለስለስ ስንል ነጭ ኮቱን ወይም ጋወኑን አንለብስም፡፡ ታዲያ ሆስፒታል ወይም ሀኪም ሲቀርቡ ከፍ ብሎ የተገኘው የደም ግፊት መጠን፤ ቤታቸው ተመልሰው አርፈው ቁጭ ሲሉ ሲለካ ጤናማ ክልል ውስጥ ሆኖ ይገኛል፡፡ አንዳንዴ ይህ ችግር ያለባቸው ሰዎች ሆስፒታል ሲሄዱ የደመ ግፊቱ ከፍታ በጣም አሳሳቢ ደረጃ ስለሚደርስ ለህክምና ጉዳይ የሚደረጉ ቀላል ፐሮሲደሮች በደም ግፊቱ መጠን ምክንያት ይሰረዛሉ፡፡ ለነዚህ ሰዎች ያለባቸው የነጭ ኮት ደም ግፊት መሆኑ ከታወቀ መድሃኒትም አይታዘዝም፡ በአብዛኘው የደም ግፊት መጠን ሲለካ (systolic ) ወይም የላይኛው ቁጠር ነው ከፍ የሚለው፡፡
ጥያቄው ደግሞ የደም ግፊት መጠናቸው ከፍ ካለ ወደፊት ለልብና የደምሥር በሽታ ያጋልጣቸዋል ወይ ነበር፡፡ እንደሚታወቀው በቁጥጥር ስር ያልዋለ የደም ግፊት በሽታ ለልብ ህመምና ከደምሥር ጋር የተያያዙ እንደ ስትሮክ ለሚባሉ በሽታዎች ያጋልጣል፡፡ የኩላሊት መድከምም ከዚሁ ጋር ይያያዛል፡፡
በቅርቡ የተዘገበ ጥናት እንደሚያሳያው ከሆነ ሰዎች ነጭ ኮት ደም ግፊት ቢኖራቸውም ለልብና ደም ሥር በሽታዎች እንደመያጋልጣቸው ነው የሚያስረዳው፡፡ ሆኖም በዕድሜ ገፋ ያሉ ከሆነ ግን ይህ ጉዳይ ወደፊት ችግር ሊፈጥር እንደሚችል ነው፡፡
እንግዲህ ቤትዎ እያሉ የደም ግፊት መጠንዎን ሲለኩ ጤናማ ከሆነ ነገር ግን ሆስፒታል ወይም ወደ ሀኪምዎ ሲሄዱ ከፍ የሚል ከሆነ ነጭ ኮት የደም ግፊት ሊኖርብዎ ይችላል፡፡ ይህንን ሁኔታ ለሀኪምዎ መንገርና ማስረዳት አላስፈላጊ ከሆነ መድሃኒት ከመታዘዝ ያድንዎታል፡፡

መልካም ንባብ፡፡ ለሌሎች ያከፍሉ