በእርግጥም ለወሊድ መቆጣጠሪያ  

                 የሚሆን ክትባት አለ

በወሬ በወሬ እየሰማን ጉዳዩን ብዙም ትኩረት አልሠጠነውም ነበር፡፡ የሚያመክን ክትባት አለ ሲባል፣ የመጀመሪያው ጥያቄ ውነት ነው ወይ የሚለው ነው፡፡ ከጓደኛዬ ጋራ ሀሳብ ስንለዋወጥ፣ ክትባቱ በስህተት ማምከን የሚችል መድሐኒት ጋር ተነካክቶ ይሆናል ወይም እንደዚያ የሚባል ነገር ሰምቻለሁ ነው፡፡ ነገሩ ትንሽ የሚከነክን ስለሆን በወሬ በወሬ ሳይሆን በሳይንሳዊ መንገድ የተሠሩ ጥናቶችን ለእንባቢ የሚያቀርቡ የህክምና ወይም የጤና መፅሔቶችን  ማገላበጥ ጀመርኩ፡፡ እና እራሴንም አስከሚገርመኝ ድረስ ከዚህ ቀጥሎ ያለውን ፅሑፍ አገኘሁ፡፡ ለካስ አዳማጭና አንባቢ ጠፍቶ ነው እንጂ ለወሊድ መከላከያ የሚሆነው ክትባት ከተሠራ ስንብቷል፡፡

በአውሮፓውያን አቆጣጠር በ1993 የታተመው አናልስ ኦፍ ኢንተርናል ሜዲሲን የሚባል መፅሔት ላይ በቁጥር Ann Med. 1993 Apr;25(2):207-12 ላይ የወጣ መረጃ በዚያን ጊዜ በህንድ አገር ለዚሁ ወሊድ ለመከላከል ታስቦ የተሠራ ክትባት እንዳለ ይገልፃል፡፡ ​   Continue reading

የከንፈር ምች መንስኤ


ይህ ከወጣብዎት ሰው ባይስሙስ ምናለበት?

For more reading

የአይን ብርሃን ማጣትና (ስውርነት) የእጅ ስልክ  (Cell phone) አጠቃቀም

የእጅ ስልክ (Cell phone) ተጠቃሚ ከሆኑ ማንበብ የሚገባዎት ነገር
     ሞጋቾች ድራማ በጣም አማረባቸው፡፡ የአይን ሀኪሙ ዶ/ር ዮሐንስ አንዱን ወጣት ስለ Cell phone አጠቃቀም በተለይም በጨለማ የሚጠቀም ከሆነ ማኩላር ዲጀነሬሽን macular degeneration የተባለ የአይን በሽታ ያስከትላል ብለው ሲመክሩ ተመልክቼ ደስ አለኝ፡፡ በሄፓታይትስ በሽታና በእርግዝና ጊዜ አልኮል አጠቃቀም ላይ ማስተማር ሲችሉ ሳይጠቀሙበት የቀሩበትን ሁኔታ አንስቼ ከአንዴም ሁለት ጊዜ ወቅሼ ነበር፡፡ አሁን ግን አመሰግንሁ፡፡ ታዲያ ሰለዚህ macular degeneration ሰለተባለ በሽታ በመጠኑም ሰፋ አድርጌ ትምህርት ለመስጠት ፈለግሁ፡፡ የአጅ ስልክ ተጠቃሚውን ብዛት ስመለከት ደግሞ ነገሩ አሳሳቢ መሆኑን ተረድቻለሁ፡፡ የሞጋቾቹ ዶ/ር ዮሐንስ ውነታቸውን ነው፡፡
       macular degeneration በአሜሪካና በቀረው አለም የአይን መታወር ምክንያት በመሆን አንደኛ ደረጃ የያዘ ህመም ነው፡፡ ይህ ህመም ግን በዕድሜ የበለፀጉ ሰዎች ላይ ነው የሚከሰተው፡፡ ዕድሜያቸው በ50 -60 አመታት በሆኑ ሰዎች ነው የሚታየው፡፡ ዋናው ባህሪው በአይን ውስጥ የሚገኘው ዕይታዎችን በደንብ ማየት የሚያስችለው ሬቲና የተባለ የአይን ክፍልን ስለሚጎዳ፣ ሰዎች ብዥ ያለ ዕይታ ይፈጠረባቸዋል፡፡ ይህም በተለይ የሚመለከቱት ነገር መሀሉ ላይ ብዥት ስለሚፈጥር በትከክል የተጣራ ዕይታ እንዳይኖራቸው ያደርጋል፡፡ ጋዜጣ ማንበብ፣ መኪና መንዳት የመሳሰሉ ተግባራትን ማከናወን ይሳናቸዋል፡፡  ለተጨማሪ ንባብ​

       የመዳፍ ንባብ በጋምቤላ (Palm Reading)

መዳፍን እያዩ ወደፊት ስለሚያጋጥመው ነገር መናገር ይቻላል ይባላል፡፡ ወደ ጋምቤላ ልውሰዳችሁና፤ በሀኪምነት ተመድበን ስንሰራ ሰለ መዳፍ ንባብ የሚያሰተምር መፅሐፍ አንደኛው ጓደኛቸን ይዞ መጣ፡፡ ከአዲስ አበባ፡፡ በጉጉት አየንና መዳፋቸን እጅ እጅ እስኪለን ድረስ መስመሮችን እያየን ለመተርጎም ሞከርን፡፡ በመዳፍ ላይ ካሉ መስመሮች አንዱ የህይወት መስመር ይባላል፡፡ Life line የገንዘብ ወይም የሀብትም አለ ሌሎችንመ ጨምሮ፡፡ ታዲያ ኮሰተር ብለን ሚስጥሩን ለማወቅ ሞከርን፡፡ ከጊዜ በኋላ እንደ አንባቢ ለመሆን ማሰብ ጀመርን፡፡ ይህ ሁሉ ሲሆን ራሱ መፅሐፉን ገዝቶ ያመጣው ጓደኛችን ትንሽ ቆይቶ ይኼ ነገር አይረባም ውሸት ነው ማለት ጀመረ፡፡

Continue reading

readers/visitors across the world

2018  43 302

ፀጉርዎ ለመድሃኒት መጠን መለኪያ

ሊሆን እንደሚችል ያውቃሉ ወይ?


ሕሙማን መድሓኒት ሲወስዱ፣ መድሐኒቱ በሰውነታቸው በበቂ መጠን ለመኖሩ ምርምራ ሲደረግ የነበረ ነገር ነው፡፡ ይህም በደም ምርመራ በተጨማሪም በሽንት ምርመራ በማድረግ ነበር የሚታወቀው፡፡
    እንግዲሕ የመድሐኒት መጠን በሰውነተ ውስጥ በበቂ መጠን መኖሩ በአብዛኛው የሚደረገው የህክምና ጥናት ላይ የምርምር መድሀኒቶች በሚወስዱ ሰዎች ላይ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ አንዳንድ ሕሙማን በትክክል ለህክምና የተፈቀደላቸውን መድሐኒት ሳያቋርጡ መውሰዳቸውን ለማጣራት ወይም ለማረጋገጥም ይደረጋል፡፤
ከላይ ከተጠቀሱት ሁኔታዎች ውጩ በብዛት የሚደረገው ምርመራ፣ ሰዎች ለሥራ ሲቀጠሩ ያልተፈቀዱ ዕፆችን ተጠቃሚ መሆናቸውና አለመሆናቸውን ለማወቅ ነው፡፡ ለዚህ ጉዳይ አልፎ አልፎ ደም ቢሰጥም በአብዛኛው የሽንት ምርመራ በማድረግ ነው፡፡
     አሁን ግን ሽንት ምርመራው ቀርቶ ሌላ ዘዴ ብቅ ብሎ አልፎ አልፎም አንዳንድ ቦታዎች ላይ አገልግሎት ላይ እየዋለ ነው፡፡ የሽንት ምርመራ ሲደረግ፣ ለምርምራ የተሠጠው ሽንት የተፈላጊው ሰው ሽንት ነው ወይስ የሌላ ሰው ነው የሚለውን ለመመለስ፣ ሽንት ሲሰጥ የሚደረግ ጥንቃቄ አለ፡፡ አሁን ግን ይህ አያስፈልግም፡፡ ምክንያቱም የዚህ አይነቱ ምርመራ  ቀጥታ ከተመርማሪው ፀጉር መደረግ ይችላል፡፡  Liquidchromatography በተባለ ቴክኒክ የሚፈለጉት የመድሓኒት አይነቶች መጠን መለካት ይቻላል፡፡ ሰለዚህ ፀጉር ለጌጥና ለብርድ መከላከያ ከመሆን አልፎ ሌላ ቁም ነገር ተገኘበት ማለት ነው፡፡
     ለፈገግታ ያህል፣ ሕገወጥ ዕፅ የሚጠቀሙ ሰዎችን ፀጉር  የሚያሰተካክሉ (የሚቆርጡ) ሰዎች አደጋ ላይ ይሆኑ ይሆን?

የሞጋቾች ድራማ በመድረካቸው ማስተማር ሲችሉ 02/16/2018

ትዕይንታቸውን በዶክተሮች ዙሪያ አድርገው ለረዥም ጊዜ ተከታታይ ክፍሎች ያለው ድራማ እየሠሩ ነው፡፡ በዚህ አገር መለኪያ ያን ያህል መሰንበታቸው፣ እንኳን ደስ ያላችሁ የሚያሰብል ነው፡፡ የስኬት ውጤት ነው፡፡ እንግዲህ ድራማ ሲዘጋጅም ትምህርትም እንዲሠጥ ተደርጎ፣ ሰለሚያቀርበው ርዕስ ደግሞ በቂ ጥናት አደርጎ መፃፍ ነበረበት፡፡ እሰካሁን ድረስ፣ ያ የፈረደበት ኩላሊት ከማን ሆድ ዕቃ እንደሚወጣ ግልፅ ሳይሆን ልብ ሲያንጠለጥሉ ከርማዋል፡፡ እኔ የምጠቁመው ግን ስለኩላሊት ትክ ሲወራ (በነገራችን ላይ ነቅሎ ተከላ የሚባለው ንግግር አግባብ አይደለም)፡፡ በእንግሊዘኛ ከ Transplant  ወደ Replacment እየተሸጋገረ ነው፡፡ ነገሩ መተካት ስለሆነ ትክ ቢባል ይመረጣል፡፡ እንግዲህ የአካል ትክ ሲደረግ እንደ ሶማሊ ተራ መለዋወጫ ዝም ብሎ የሚገጠም ነገር አየደለም፡፡ ያ ሁሉ ሰው እሰጣለሁ ብሎ ሲንጋጋ በመጀመሪያ መነገር ወይም መጠየቅ የነበረበት ከተቀባይዋ ጋር ይስማማል (Match) ወይ ነበር፡፡ እንደተገኘ የማንም ኩላሊት ማንም ላይ አይተካም፡፡ ያንን መቼም ይሁን ብለን አለፍን፡፡

continue reading

ወንዶችም ቢሆን Menopause አለባቸው

የትዳር ጓደኛዎን ከመጠርጠርዎ በፊት ይህንን ያንብቡ

አምብዛም በህብረተሰቡ የማይታወቀው ይህ የወንዶች Menopause በዕድሜ በገፉ ሰዎች ብቻ ሳይሆን በወጣቶች ላይም እየታየ ነው፡፡ በተለምዶ አጠራር ይህ ሁኔታ በሴቶች ላይ ሲታይ በአማርኛ “ደም መቁረጥ” ይባላል:: ሁኔታው ሲከሰት፣ በተለይም በሴቶች የተለያዩ የባህሪና የሰውነት ለውጦች ጋር ታጅቦ ነው፡፡ ሴቶች እህቶችና እናቶቻችን ይህንን ሁኔታ አስቀድመው በአእምሮ ተዘጋጅተው ሰለሚጠብቁ ብዙም ሲያማርሩ አይታዩም፡፡ የነጮቹን ነገር ለጊዜው ተወት እናድረገውና፡፡ እንግዲህ በተመሳሳይ ሁኔታም ቢሆን ወንዶች ላይ ይህ Menopause ይከሰታል፡፡ ነገሩ እንደሴቶቹ ብዙም የሰውነት ምልክትና የባህሪ ለውጥ በከፍተኛ ደረጃ ባይታይበትም የራሱ የሆኑ ስሜትና ምልክቶች አሉት፡፡ ይሕ የሚከሰተው ቴስተስተሮን (Testerone) የተባለ የወንድነት ባህሪ የሚፈጥረው ሆርሞን መጠን እየወረደ ሲሄድ ነው፡፡ በተፈጥሮ፣ ከዕድሜ ጋር ይህ ሆርሞን መጠኑ በዝግታ ቢሆንም እየቀነሰ የሚሄድ ነገር ነው፡፡ አንዳንድ መረጃዎች እንደሚጠቁሙት የወንዶች ዕድሜ 40 አመት ካለፈ በኋላ በየአመቱ የዚህ ቴስተስትሮን የተባለ ሆርሞን በ3 ፐርሰንት እየቀነሰ ይሄዳል፡፡ በሌላ መረጃ ዕድሜ 30 አመት ካለፈ በኋላ የቴስተስተሮን መጠን በአመት በአንድ ፐርሰንት እየወረደ ይሄዳል፡፡ እንግዲህ በዚህ ግምት፣ የ80 አመት ሽማግሌ ወይም የዕድሜ ባለፀጋ ከወጣቶች ጋር ሲወዳደር የቴስተስተሮን መጠኑ በ50 ፐርሰንት ዝቅ ያለ ነው፡፡ ይህ እንግዲህ በተፈጥሮ ሂደት የሚሆን ሰለሆነ በሽማግሌዎቹ ላይ ሲከሰት እንግዳ ነገር አይሆንም፡፡ አሁን ግን ችግሩ ወጣቶች ላይ መታየት ሰለጀመረ ነው፡
   ለመሆኑ የዚህ የቴስተስተሮን መጠን መቀነስ የሚያሳያቸው ምልክቶች አሉ ወይ?

for more reading

ሆስፒታሎች እኮ ንፁሕ አይደሉም!

 ከሰሞኑ ከተለቀቁት ዜናዎች አንዱ፣ በሰኔ 16 በተደረገው የቦምብ ጥቃት የተጎዳ ወጣት ሆስፒታል ውስጥ እስከመጨረሻው እርዳታ ሳይደረግለት ወደቤቱ ተመለሰ የሚል ወቀሳ በጋዜጠኛ በኩል ቀረበ የሚል ነው፡፡ ጋዜጠኛው ጣቱን የቀሰረው ወደ ጠሚና አስተዳደራቸው ላይ ነው፡፡ እንደኔ፣ ጋዜጠኛው መጀመሪያ መጠየቅ የነበረበት፣ ጉዳተኛውን ያከሙና ያሰናበቱት ሀኪሞቸን ነበር፡፡ ምክንያቱን ሀኪም እንጂ ፖለቲከኞቹ ሊያውቁትም አይችሉም፡፡ ለነገሩ በኢትዮጵያ የማይደረግ የለም፡፡ ከዚህ በተያያዘ ግን አጋጣሚውን በመጠቀም ሰለ ሆስፒታሎችና ሆሰፒታል በመቆየት ብዛት ህሙማኑ ስለሚሸምቷቸው አስቸጋሪ በሽታዎች መግለፁ ጠቃሚ ሆነ አግኝቸዋለሁ፡፡ የኢትዮጵያ መረጃ ባይኖረኝም፣ በአሜሪካ በጣም ትልቅ ችግር ስለሆነው በእንግሊዝኛ Hospital Acquired Infection (HAI) ተብሎ ስለሚጠራው ሁኔታ ነው፡፡ ህሙማን ለሌላ ህክምና ገብተው ሲረዱ በሆስፒታል ቆይታቸው ሰለሚይዛቸው ተጨማሪ ልክፍት ነው፡፡ በእንግሊዝኛው ምህፃረ ቃል HAI በሚለው እንቀጥል፡፡
መረጃው የሚያሳየው ከ25 ታካሚ አንዱ ይህ HAI እንደሚይዘው ነው፡፡ ይህ ደግሞ የተለያዩ ችግሮች ከመፍጠሩ በላይ ለህይወት ማለፍም ከፍተኛ ምክንያት ነው፡፡ ለዚህ ነው እንግዲህ፣ ህሙማኑ የመሻል ምልክት እንዳሳዩ በፍጥነት ከሆስፒታል እንዲወጡ ተደርጎ፣ ረዥሙን ማገገሚያ ጊዜያቸውን በቤታቸው እንዲያደርጉ የሚደረገው፡፡

For more reading

Community Health Education in Amharic

Copyright 2013. Gosh Health. All Rights Reserved.

 ስለ አልኮሆልና እርግዝና 
 

  • በእርግዝና ጊዜ ጤናማ የሚባል የአልኮሆል መጠን የለም
  • ይህም ለእርግዝና በሚዘጋጁበት ያለውን ጊዜም ይጨምራል
  • በእርግዝና ጊዜ አልኮሆል መጠጣት የሚቻልበት ጤናማ ጊዜም የለም
  • ሁለም አይነት አልኮሎች እኩል በሆነ ሁኔታ ጉዳት ያደርሳሉ ይህም ወይንና ቢራን ጨምሮ ነው
  • ነብሰ ጡር ሴት አልኮሆል ስትጠጣ ፅንሱም አብሮ ይጠጣል

በእርግዝና ጊዜ አልኮሆል መጠጣት ላይ የሚያስከትለው አደጋ

ለተጨማሪ ንባብ

በከፍተኛ ቁጥር የሚገኘው የአባለ ዘር በሽታ??


ከማንበብዎ በፊት የራስዎን ግምት ይያዙ፡፡

በሥራ ላይ፣ ይህ ስሙን ያልጠቀስኩት በሽታ በአሮጊቶች ወይም በዕድሜ በልፀግ ያሉ ሴቶች ላይ ሲታይ በመገረም ነበር የምንከታተለው፡፡ ምክንያቱም እነዚህ ሴቶች በአብዛኛው ባለትዳር የሆኑ፤ የወር አበባ ያቆሙ በመሆናቸው በርግጥም ደግሞ ከትዳር ውጭም ውስልትና ያደርጋሉ የማይባሉ ስለሆነ እንዴት ነው ይህ  በሽታ ወይም ልክፍት የሚገኝባቸው በሚል ጥያቄ ነው፡፡ በቅርብ ጊዜ በወጣ መረጃ፣ ይህ በሽታ ዕድሜያቸው ከ47 እስከ 53 አመታት በተቆጠረ ሴቶች ላይ በክፍተኛ ደረጃ መገኘቱ ተገልፆአል፡፡ ለዚህ ሁኔታ ባለሙያተኞቹ የተለያየ መላ ምት አቅርበዋል፡፡ ከሌሎች የአባለ ዘር በሽታዎች ጋር ሲነፃፀር፣ ይህ በወጣት ሴቶች ላይ ይታይና ተመልሶ ደግሞ ከላይ በተጠቀሰው የእድሜ ክልል ባሉ ሴቶች ላይ ይታያል፡፡ ይህ እንግዲህ በአሜሪካ ነው፡፡
      በኢትዮጵያስ እንዴት ይሆን ብዬ መረጃ ሳፈላልግ፣ አንድ ለህዝብ የቀረበ ጥናት አየሁ፡፡

continue reading

Gosh Health - Health Education

ከድጡ ወደ ማጡ

Vaping (E – Cigarette) ና መዘዙ

ሲጋራና ሲጋራ ማጨስ ያሰከተለውና የሚያስከትለው ጉዳት ግልፅ በሆነበት ዘመን፣ ብልጣ ብልጥ አትራፊዎች ሌላ የሚጨስ ነገር ይዘው ብቅ ካሉ ሰንብተዋል፡፡ እሱም በእንግሊዘኛ  አጠራር ቬፒንግ (Vaping) የሚባለው ኤሌክትሮኒክ ሲጋሬት(E- cigarette)  ተብሎ የሚጠራው አጠቃቀም ነው፡፡ ይህ እንግዲህ በውስጡ ኒኮቲን የለውም ተብሎ፣ በአፋቸው ጭስ እንደ ማማ እንትና ምድጃ ቡልል እያለ ሲወጣ ነፍሳቸውን የሚያስደስታቸው ሰዎች ሰላሉ ነው የተፈበረከው፡፡ መኪና እየነዳችችሁ ስትሄዱ ሆነም ቀይ መብራት ላይ ስታቆሙ፣ ከጎረቤት መኪና መስኮት በኩል ጭስ መውጫ ወደ ውስጥ ገባ ወይ በሚያስብል ሁኔታ ጭስ ቡልቅ ሲል ይታያል፡፡ ካስተዋላችሁ ይህ ኤሌክትሮኒክ ሲጋሬት የሚባለውን ነገር ሲጠቀሙ ታገኛላችሁ፡፡ እንደ ጭስ የሚወጣው ነገር በተለያዩ ጣዕሞች ተቀምሞ ለአጫሾቹ ይሸጣል፡፡
     እንግዲህ እንደ ፋሽንም ሆኖ ወጣቶቹ በብዛት እየተረባረቡበት ነው፡፡ በአሜሪካ 10.8 ሚሊዮን ሰዎች ይህን ነገር ተጠቃሚ መሆናቸው በቅርቡ ተገልጧል፡፡ የኛም ወገኖች ከመልመዳቸው በፊት ሰሞኑን በጥናት የወጣውን አስደንጋጭ ነግር ላካፍላችሁ፡፡
     በቀረበው ጥናት መሠረት፣ ይህንን የኤሌክትሪክ ሲጋሬት ከሚጠቀሙ ሰዎች ምራቅ ይሰበሰብና ምርምር በሚደረግበት ጊዜ፣ በዚሁ ጭስ ምክንያት የሰውነት የዘር ሰንሰለት (DNA) የሚጎዱ ኬሚካሎች አንደሚፈጥር ይደረስበታል፡ እንግዲህ ከተጎዳ DNA ሰውነት ላይ ካንሰር የመብቀል ወይም የመፈጠሩ ሁኔታ ይጨምራል፡፡ ታዲያ ሲጋራ ማጨስስ በምን ተጠላ?
     ለጥናቱ ምራቃቸው የተሰበሰበው ሰዎች ለአስራ አምስት ደቂቃዎች ብቻ ካጨሱ በኋላ ነው ናሙናው የተወሰደው፡፡ እናም ይህ የሚጨሰው ነገር ከዚህ ቀደም ሰውነት ላይ ጉዳት እንደሚያደርሱ የሚታወቁ ኬሚካሎች ከመጠን በላይ በምራቃቸው እንደተገኘ ነው የሚያሰገነዝበው፡፡ ይህም ከማያጨሱ ሰዎች ምራቅ ጋራ ተወዳድሮ ነው፡፡
የሚከተሉት ኬሚካሎች መጠን ጨምሮ ነው የተገኘው፡፡ formaldehyde, acrolein, and methylglyoxal. በተለይም acrolein የተባለው ኬሚካል ከ30 እሰክ 60 ዕጥፍ በሆነ መንገድ መጠኑ ጨምሮ ነው የተገኘው፡፡ ይህ ኬሚካል ደግሞ የካንሰር ጠንቅ ነው፡፡ ለዚህም ነው የሰውነት ሴሎች ላይ ጉዳት የሚያሰከትለው፡፡
     ይህ ጥናት በኦገስት 21 በቦሰትን ከተማ በተደረገው National Meeting & Exposition of the American Chemical Society ስብሰባ ላይ ነው የቀረበው፡፡
ባጠቃላይ እነዚህ ኢ - ሲጋሬት(E- cigarette) በሰውነት ላይ ሊያደርሱ የሚችሉት ጉዳትና የሚፈጠረው የጤንነት መቃወስ በአሁኑ ሰኣት ግልፅ ባይሆንም ጥብቅ ክትትል ወይም ጥናት እንደሚያስፈልግ ነው የጥናቱ አቅራቢዎች የገለጡት፡፡
ሆ ሆ፣ በኋላ ከማዘን…… ይላሉ ያገራችን ሰዎች፡፡ የሰውነት ሴሎችን የሚጎዳ የካንሠር ጠንቅ የሆኑ ኬሚካሎች መኖራቸው ከታወቀ የግድ ካንሰር እስኪመጣ መጠበቅ አለበት ወይ?
ላልሰማ አካፍሉ፡፡  የጫቱ ይበቃናል