ሆስፒታሎች እኮ ንፁሕ አይደሉም!

 ከሰሞኑ ከተለቀቁት ዜናዎች አንዱ፣ በሰኔ 16 በተደረገው የቦምብ ጥቃት የተጎዳ ወጣት ሆስፒታል ውስጥ እስከመጨረሻው እርዳታ ሳይደረግለት ወደቤቱ ተመለሰ የሚል ወቀሳ በጋዜጠኛ በኩል ቀረበ የሚል ነው፡፡ ጋዜጠኛው ጣቱን የቀሰረው ወደ ጠሚና አስተዳደራቸው ላይ ነው፡፡ እንደኔ፣ ጋዜጠኛው መጀመሪያ መጠየቅ የነበረበት፣ ጉዳተኛውን ያከሙና ያሰናበቱት ሀኪሞቸን ነበር፡፡ ምክንያቱን ሀኪም እንጂ ፖለቲከኞቹ ሊያውቁትም አይችሉም፡፡ ለነገሩ በኢትዮጵያ የማይደረግ የለም፡፡ ከዚህ በተያያዘ ግን አጋጣሚውን በመጠቀም ሰለ ሆስፒታሎችና ሆሰፒታል በመቆየት ብዛት ህሙማኑ ስለሚሸምቷቸው አስቸጋሪ በሽታዎች መግለፁ ጠቃሚ ሆነ አግኝቸዋለሁ፡፡ የኢትዮጵያ መረጃ ባይኖረኝም፣ በአሜሪካ በጣም ትልቅ ችግር ስለሆነው በእንግሊዝኛ Hospital Acquired Infection (HAI) ተብሎ ስለሚጠራው ሁኔታ ነው፡፡ ህሙማን ለሌላ ህክምና ገብተው ሲረዱ በሆስፒታል ቆይታቸው ሰለሚይዛቸው ተጨማሪ ልክፍት ነው፡፡ በእንግሊዝኛው ምህፃረ ቃል HAI በሚለው እንቀጥል፡፡
መረጃው የሚያሳየው ከ25 ታካሚ አንዱ ይህ HAI እንደሚይዘው ነው፡፡ ይህ ደግሞ የተለያዩ ችግሮች ከመፍጠሩ በላይ ለህይወት ማለፍም ከፍተኛ ምክንያት ነው፡፡ ለዚህ ነው እንግዲህ፣ ህሙማኑ የመሻል ምልክት እንዳሳዩ በፍጥነት ከሆስፒታል እንዲወጡ ተደርጎ፣ ረዥሙን ማገገሚያ ጊዜያቸውን በቤታቸው እንዲያደርጉ የሚደረገው፡፡
ይህ እንግዲህ ንፅህናቸው በከፍተኛ ደረጃ ይጠበቃል በሚባሉ በአሜሪካ ሆስፒታሎች ነው፡፡

በዚህ HAI የሚከሰቱ በሽታዎች ከመግለፄ በፊት ምክንያቱን ልግለፅ፤ ወደ ሆሰፒታሎች የሚዘልቁ ህሙማን በተለይም በተለያየ (ኢንፌክሽን) ልክፍት ምክንያት ሆስፒታል በሚቆዩበት ጊዜ፣ ከሕክምና ባለሙያተኞች ጋር በሚደረግ ንክኪ፣ በሆሰፒታል መገልገያ መሣሪያዎችና ዕቃዎች ላይ ልክፈቱን ያመጣው ባክቴሪያ፣ ፈንገስ ወይመ ቫይረስ ወደኋላ በመቅረት፣ ምንም ንፅህና ቢደረግ፣ ሆስፒታል ውስጥ መሽጎ ይቀመጣል፡፡ ሰለዚህ ይህ የተደበቀ ነገር ደግሞ ሌላው በሽተኛ ላይ በቀላሉ ኢንፌክሽን ይፈጥራል፡፡ ልብ በሉ፣ ይህ ህሙም ሲገባ ይህ ኢንፌክሽን አልነበረውም፡፡ እንግዲህ ሆስፒታል ውስጥ ስታዩ፣ ከጓንት ጀምሮ፣ የማጠቢያ ኬሚካሎች ሳሙናን ጨምሮ፣ ወይም በየክፍሉ ግድግዳ ላይ የምታዩት የእጅ ማፅጃ አልኮሆሎች ይህንን HAI ለመቀነስ የምንጠቀምባቸው ናቸው፡፡ ያም ተደርጎ ሁኔታውን መቆጣጠር አልተቻለም፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በሆስፒታል ውስጥ የሚገኘው ህዋስ በአብዛኛው ብዛት ያላቸው መድሐኒቶችን (ፀረ ህዋስ) የተለማመደ በመሆኑ እንዲሁ በቀላሉ መታከም የማይችል ነው፡፡ በእንግሊዝኛ Resistance የሚባለው ሁኔታ የተሸከሙ ህዋሳት ናቸው፡፡ በተለይም በነዚህ Resistance ባላቸው ህዋሳት መለከፍ በጣም አደገኛ ነው፡፡ ለዚህ ነው እንግዲህ ህሙማን በአስቸኩዋይ ከሆስፒታል እንዲወጡ የሚደረገው፡፡ ዘመዴ ሆስፒታል ይክረምልኝ ማለት፣ በነዚህ ልክፍቶች ምክንያት የህይወት ማለፍ ስለሚያስከትል፣ በዚያው ሸኙልኝ ከማለትም ይቆጠራል፡፡

ለመሆኑ ምን አይነት በሽታዎች ናቸው በብዛት የሚታዩት፤

  • የደም ሥር ውስጥ በሚገቡ መርፌና ሌሎች ቱቦዎች አማካኝነት፣ የደም ዝውውር አካላት ኢንፌክሽን፣ የመጀመሪያ ደረጃ ይይዛል፡፡ እንግዲህ ሰውነትን በስተው በሚገቡ በነዚህ ፕላስቲኮች አማካኝነት፣ ኢንፌክሽን በቀላሉ ወደ ሰውነት ይገባል፡፡


  • በሽንት መውጫ ቀዳዳዎች በኩል ለሽንት ማስወጫ በሚገቡ ቱቦዎች አማካኝነት፣ የኩላሊትና የሽንት የሰውነት ክፍሎች መለከፍ


  • ለቀዶ ህክምና የተከፈቱ ቁስሎች ወይም በአደጋ ምክንያት የተከፈቱ ቁስሎች፣ የተፈጥሮ የኢንፌክሽን መከላከያ የሆነው ቆዳ በመከፈቱ ምክንያት ኢንፌክሽን በቀላሉ እነዚህን የሰውነት ከፍሎች ያጠቃል፡፡ ከላይ በዜናው የተጠቀሰው ወጣት በቦምብ ፍንጣሪዎች ተበሳስቶ ከሆነ፣ በዚህ ክፍተት ያላሰበውና ያልጠረጠረው የሆስፒታል ባክቴሪያ ሊለክፈው ይችላል፡፡ ያም በሆስፒታል ውስጥ በሚያደርገው ረዥም ቆይታ ምክንያት ነው፡፡ ሲገባ ንፁህ ቁስል የነበረው አሁን በኢንፌክሽን ምክንያት ሌላ ጣጣ ውስጥ ሊገባ ነው፡፡ ቤቱ ከሆነና ቁስሉ በየጊዜው በተመላላሽ ከታከም ምንም ጊዜ ቢወስድም ያለኢንፌክሽን ቀስ ብሎ ማገገሙ ቅድሚያ ይሠጠዋል፡፡ ልብ ማለት የሚየስፈልገው ኢንፌክሽን ዘልቆ ወደ ደም ሥር የመግባት ሁኔታ ይፈጥራል፣ ይህ በተራው ለህይወት አስጊ ነው፡፡


  • በጣም በደከሙ ህሙማን፣ ለትንፈሽ እርዳታ ለመስጠት መተፈንሻ መሣሪያዎች በቱቦ በኩል ወደ ጉሮሮና ወደ ሳምባ ይገባሉ፡፡ አሁንም እነዚህ የፕላሰቲክ ቱቦዎችን ተከትሎ ኢንፌክሽን ይፈጠራል፡፡ በዚህ ጊዜ ግን የሳምባ ምች ወይም pneumonia (Hospital Acquired Pneumonia) ይፈጠራል፡፡ በአብዛኘው የዚህ በሽታ ጠንቅ ባክቴሪያ ሆስፒታሉ ውስጥ የመሸገ፣ ከላይ እንደተጠቀሰው ለአብዛኛዎች ፀረ ሕዋስ መድሐኒቶች የማይበገር ነው፡፡ በዚህ ሰበብ ሆስፒታል ውስጥ ለሌላ ጉዳይ ገብቶ በዚህ ልክፍት የሚሞተው ሰው ቁጥር ብዙ ነው፡፡ ለዚህ ነው አሠራሩ ተቀይሮ ሰዎች ቶሎ ከሆስፒታል እንዲወጡ የሚደረገው፡፡


  • ከዚህ ውጭ እንደ c difficile የተባለ ተቅማጥና የሆድ ህመም የሚያስከትል አስቀያሚ በሽታም ከሆስፒታል እንደሚሸመት ማወቅ ጥሩ ነው፡፡


እኤአ በ2014፣ 75 ሺ ሰዎች በዚህ ሰበብ ህይወታቸው አንዳለፈ (በሰሜን አሜረካ) ይታወቃል፡፡ ይህ እንግዲህ ለሌላ ጉዳይ ገብተው ነው፡፡ CDC

ይህ ጉዳይ ትልቅ ሰለሆነ በየሆስፒታሉ infection control በሚል ፕሮገራም፣ ባለሙያተኞች ቀን ከሌት ይሠራሉ፡፡ ዋናው ነገር፣ ራሳቸው የህክምና ባለሙያተኞች ከአንድ በሽተኛ ወደ ሌላው ጀርሞችን ይዘው አንዳይሄዱ ንፅህና እንዲያደርጉ ይገደዳሉ፡፡ ያም ብቻ ሳይሆን ወደቤታቸውም ይዘው እንዳይሄዱም ነው፡፡ የህክምና መገልገያ መሣሪያዎች መፅዳት የሚገባቸው፣ በሚፈቀደው የኬሚካል አይነት እንዲፀዱ፣ የሆስፒታል አልጋ፣ ግድግዳና ወለል ሳየቀር በአግባቡ በተፈቀደው ኬሚካል እንዲፀዱ ይደረጋል፡፡ ከዚህ ውጭ disposable የሚባሉ ለአንድ ህሙም ወይም ለአንድ አገልግሎት ከተጠቀምና በኋላ የምንጥላቸው እንደ መርፌ፣ ምላጭ፣ ጓንት የመሳሰሉትን ይጨምራል፡፡ የነዚህ ተጠቅሞ የሚጣሉ ዕቃዎች ይህንን HAI ለማስቀረት ነው፡፡

ለትዝብት ያህል እጁን ሳይታጠብ ወይም ሳትታጠብ ልምርምር የሚል ሀኪም ወይም ነርስ ካለ…..

የኛ ሀገር ሰው ህሙማን መጠየቅ ስለሚወድ፣ ሆስፒታሎች እስኪያማርሩ ድረስ ቦታ ሲያጣብብ ይታያል፡፡ እንግዲህ ሆሰፒታል ከሄዱ እጅዎን ታጥበው መውጣት፣ ከተቻለ በአልኮል እጅውን መወልወል ጥሩ ነው፡፡ ወደቤቱ የተመለሰ ህመምተኛ ካለ፣ ሆስፒታል የለበሰውን ልብስ ቶሎ አስውለቆ ማጠብ፡፡ የተገለገለበትን ዕቃም በእግባቡ ማሰወገድ ይረዳል፡፡ ይህን አካፍሉ ባካችሁ፡፡ 09/11/2018

የተላላፊ በሽታዎች ገፆች መግቢያ