አለም አቀፍ የዳያቤትስ ፌዲሬሽን ሰለ ጤናማ አመጋገብ ያወጣው ምክር

ይህ ምክር ስኳር በሽታን ለመከላከልም ታስቦ ነው፡፡

  1. መጠጥን በተመለከተ፡ ከፍራፍሬ ጭማቂ፣ ከሶዳ (ለስላሳ መጠጥ) እና ከሌሎችም በስኳር ከጣፈጡ መጠጦች ፋንታ ውሀ፣ ቡና፣ ሻይ ይምረጡ
  2. በቀን ከተቻለ ሶስት ጊዜ አትክልቶችና ያም አረንጓዴ ቅጠላ ቅጠሎችን ይመገቡ
  3. ከተቻለ በቀን ሶሰት ጊዜ የሚሆን አዲስ (fresh) ፍራፍሬዎች ይመገቡ
  4. መክሰስ ቢጤ ካስፈለገም፣ እንደ ኦቾሎኒ፣ የፍራፍሬ ቁራጭ ወይም በሰኳር ያልጣፈጠ እርጎ
  5. የአልኮል መጠን ቢሆን በቀን ከሁለት መጠጥ በላይ አይጠጡ
  6. ሥጋን በተመለከተ፣ በፋብሪካ ከተዘጋጀ ሥጋ ይልቅ የተመተረ ወይም የተቆረጠ የከብት ሥጋ፣ የዶሮ ሥጋ እና የአሳ ዝርያዎችን ይመገቡ
  7. ዳቦ ላይ የሚቀቡ ነገሮችን በሚመለከት በቾኮሌት የተቀመመ ማባያ ይልቅ፣ የኦቾሎኒ ወይም ለውዝ (Peanut butter) ይጠቀሙ
  8. ከነጭ ሩዝ፣ ነጭ ዳቦና ነጭ ፓስታ ከመመገብ Whole grain bread, Brown rice, or whole grain pasta, ይምረጡ
  9. ዘይትን በሚመለከት Unsaturated oil (የወይራ ዘይት olive oil, canola oil, sunflower oil) እንጂ ቅቤ፣ አይብ፣ የእንስሳት ጮማ፣ የኮኮናት ዘይት፣ ወይም Palm Oil) አይጠቀሙ


የሰውነት እንቅስቃሴን በተመለከተ የአለም የጤና ድርጅት ለተለያዬ ዕድሜ ላላቸው ሰዎች ያወጣው ምክር


  • ዕድሜያቸው ከ 5- 17 አመታት ውስጥ ያሉ ልጆች፣ በቀን ቢያንስ የ60 ደቂቃ ጠንከር ያለ የሰውነት እንቅስቃሴ እንዲያደርጉ


  • አዋቂዎች ከ18 – 64 ዕድሜ ክልል የሚገኙ ደግሞ በሳምንት ውስጥ፡ ከ150 ደቂቃዎች ያላነሰ ጠንከር ያለ የሰውነት እንቅስቃሴ ለምሳሌ (ፈጠን ያሉ እርምጃዎች፣ ሶምሶማ ሩጫ፣ ወይም አትክልት ሥራ) እነዚህ ባንድ ቀን ሳይሆን በሳምንቱ ውስጥ በተለያዩ ቀናት መሆን አለባቸው፡፡ ከልሆነም ቢያንስ ቢያንሰ በሳምንት ውስጥ 75 ደቂቃዎች የመሆን ጠንከር ያለ የሰውነት እንቅስቃሴ ማድረግ ይኖባቸዋል፡፡ ጠንከር ያለ ሲባል አንግዲህ በአብዛኛው ጊዜ ላብ እስከሚወጣቸው ድረስ የሚሆን ለማለት ነው፡፡


  • በዕድሜ ለበለፀጉ አዋቂዎች ደግሞ ተመሳሳይ ለሆነ ጊዜ ተመሳሳይ የሰውነት እንቅሰቃሴ ይመከራል ነገር ግን በዚህ ዕድሜ ክልል ላሉ ሰዎች ግን እንደ ችሎታቸው መጠን ጡንቻ የሚያጠነክሩ እንቅስቃሴዎች ጋር ተደባልቆ መሆን አለበት፡፡

አወዛጋቢ የሆነው በስኳር ኢንዱስትሪ የተጠናው ጥናት ተጋለጠ

እንደ ትምባሆ ኢንዱሰትሪ ሁሉ፣ የስኳር ኢንዱሰትሪ፣ ስኳር በጤንነት ላይ የሚያስከትለውን ጉዳት በመሸፋፈን አልፎም ጥርጣሬ እንዲኖር በማድረግ ሲነግዱ መክረማቸው ግልፅ ነው፡፡ ይህን በሚመለከት ጎሽ በድረ ገፁ አስፍሯል፡፡  ከዚህ ቀደም ሚስጥራዊ በሆን መንገድ ለጤንነት ችግር የሚያሰከትለው ስኳር ሳይሆን ጮማ ነው ተብሎ እንዲወቀስ  ማድረጋቸው የሚረሳም አይደለም፡፡

አሁን በቅርቡ በተጋለጠ ጥናት የስኳር ኢንዱስትሪ ራሳቸው ጥናት እንዲጠና አስደርገው ነገር ግን የጥናቱ ውጤት ስኳር ችግር የሚያመጣ መሆኑን ስለሚገልፅ ጥናቱ እንዳይታተምና ለህዝብ እንዳይዳረስ አስደርገዋል፡፡ በመሠረቱ ጥናት ሲካሄድ ውጤቱ ምንም ይሁን ለህዝብ መቅረብ አለበት ወይም ነበረበት፡፡

በ1960 እኤአ በከፍተኛ የስኳር መጠንና በኮለስትሮልና ስለሚያስከትለው ካንሰር በአይጦች ላይ የተደረገ ጥናት ነበር፡፡ ይህ ጥናት እንዲካሄድ ያስደረገው የስኳር ኢንዱስትሪው ነበር፡፡ ጥናቱ ደግሞ ፕሮጀክት 259 ተብሎ ይጠራል፡፡ ልብ በሉ ይህ ጥናት የዛሬ 50 አመት ነው የተጠናው፡፡

ይህ የስኳር ኢንዱስትሪውን ያላስደሰተው ጥናት ውጤት ያሳየው፣ ከፍተኛ የስኳር መጠን የተመገቡት አይጦች ከሌሎቹ ብዙ ስኳር ካልተመገቡት ወይም መደበኛ ምግብ ከተመገቡት አይጦች ጋር ሲወዳደር፣ በሽንታቸው ቤታ ግሉኮዩሪኒዴዝ የተባለ ኮምፓውንድ እንደተገኛባቸው ነው፡፡ ይህ ኮምፓውንድ ወይም ኤንዛይም ደግሞ የሽንት ፊኛ ካንሰር ጋር የተያያዘ መሆኑ ይታወቃል፡፡

ከዚህ በተጨማሪ ከፍተኛ የስኳር መጠን መመገብ በአንጀት ውስጥ የሚገኘውን ጤናማ የሆነ የባክቴሪያ ኑሮ ያዛባል፡፡ ይህ በአንጀት የሚገኘው ጤናማ የባክቴሪያ መጠን ወይም አይነት ሲዛባ ሰውነት ላይ ችግር እንደሚያስከትል ይታወቃል፡፡

ይህንን ጥናት ሰፖንሰር ያደረገው የስኳር ኢንዱስትሪ ውጤቱን እንዳየ የገንዘብ ምንጩን በማቆም ጥናቱ እንዳይወጣ አስደርጓል ነው ክሱ፡፡ እንግዲህ በአሜሪካ ህግ መሠረት በሰውነት ላይ ካንሰር የሚያመጡ ምግብ ላይ የሚጨመሩ ነገሮች በሙሉ ይክለከላሉ፡፡ ይህ የዴላኒ አንቀፅ(Delany Clause) ተብሎ የሚጠራው ህግ በ1958 የፀደቀ ነበር፡፡ በዚህ መሠረት ደግሞ የአሚሪካው የምግብና የመድሐኒት አስተዳደር ወይም (FDA) ካንሰር ያሰከትላል የሚባል ኮምፓውንድ ያለበት ምግብ ለሽያጭ ወይም ለህዝብ እንዳይቀርብ ያሳግዳል፡፡

ታዲያ በጊዜው የነበረው የስኳር ኢንዱስትሪ ያን ከማድረጉ በተጨማሪ፣ በአሁኑ ወቅት ያለው የስኳር ማሕበር የዚህን ጥናት ውጤት ማስተባበል ሥራዬ ብሎ ተያይዞታል፡፡

ዋናው መልክት ማስጠንቀቂያውን ማዳመጥና ከፍተኛ የስኳር መጠን ካላቸው ምግቦችና መጠጦች መራቅ ነው፡፡ በአንደዚህ አይነት ሁኔታ አትራፊዎችን ማመን ያስቸግራል፡፡ ስለዚህ እነ ሶዳና ሌሎች የፋብሪካ ጭማቂዎችን መሰናበት ጥሩ ነገር መሆኑንም እንጠቁማለን፡፡ ሙሉ ፍራፍሬዎችን እየገዙ ቤት ውስጥ መጭመቅ የተሻለ አማራጭ ነው፡፡ ውሀ፣ ሻይና ቡና መች ከፉና፡፡

አካፍሉ ባካችሁ